సీవీడ్ బయోస్టిమ్యులెంట్ సాంకేతికత విశాఖ సంస్థకు బదిలీ

భావ్‌నగర్‌లోని సీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ తాను అభివృద్ధి చేసిన సీవీడ్ బయోస్టిమ్యులెంట్ సాంకేతికతను విశాఖపట్నం సంస్థకు బదిలీ చేసింది. ఒప్పందం గత వారం కుదిరింది. కప్పాఫైకస్ అల్వారెజీ నుంచి తయారైన ఈ ఉత్పత్తిని 20 రాష్ట్రాల్లో 43 వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, సంస్థల భాగస్వామ్యంతో 170కి పైగా ప్రయోగాల్లో పరీక్షించారని డైరెక్టర్ అరూప్ ఘోష్ తెలిపారు. పంట, ఫార్ములేషన్‌ను బట్టి 11% నుంచి 37% దిగుబడి పెరుగుదల నమోదైందని, అకర్బన ఎరువుల వినియోగాన్ని 20-25% తగ్గించే అవకాశం ఉందని చెప్పారు.

Times of India — Visakhapatnam ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 1 అక్టో, 2026 1:55 PM IST

మూలం

Times of India — Visakhapatnam · అసలు వార్త చదవండి ↗

#seaweed#biostimulant#csir#technology transfer#crop yield

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

CSIR-CSMCRI has transferred its seaweed biostimulant technology to a Visakhapatnam firm, with the agreement signed last week. — Attributed to the institute and unnamed officials in the source; the recipient firm is not named.
Trials recorded yield improvements of 11% to 37% and potential to cut inorganic fertiliser use by 20-25%. — Directly quoted and attributed to CSIR-CSMCRI director Arup Ghosh.
The technology was validated through more than 170 multi-location trials in 20 states with 43 agricultural universities and research institutions. — Figures appear in the source, attributed to Arup Ghosh.
Seaweed sap formulations cover over 3.5 million hectares, hold 13-15% of India's biostimulant market and add about Rs 3,000 crore to annual farm incomes. — Quoted estimate attributed to principal scientist Kanti Bhooshan Pandey; described as estimates in the source.
The institute has transferred seaweed technologies about 45 times, with around 75% of recipients being MSMEs. — Figure appears in the source, attributed to the institute.

Times of India — Visakhapatnam ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI ఆర్థిక విశ్లేషకులు

ఇది ప్రయోగశాల నుంచి పొలానికి సాంకేతికత చేరే ప్రక్రియలో ఒక చిన్నదైనా ఆర్థికంగా అర్థవంతమైన అడుగు. దిగుబడిలో 11% నుంచి 37% పెరుగుదల, అకర్బన ఎరువుల వినియోగంలో 20-25% తగ్గుదల — ఈ రెండూ కలిసి రైతుకు ఆదాయం పెంచడమే కాదు, ఎరువుల సబ్సిడీ భారాన్ని మోసే ప్రభుత్వ ఖజానాకు కూడా పరోక్ష లాభం. వైజాగ్ సంస్థకు బదిలీ కావడం వల్ల తీర ప్రాంత సముద్ర జీవ వనరుల ఆధారిత విలువ జోడింపు పరిశ్రమ తూర్పు తీరానికి విస్తరించే అవకాశం ఉంది, కానీ వాణిజ్య విజయం ధర, పంపిణీ, రైతు ఆమోదంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

లాభం పొందేవారు: ముడి సరుకు (కప్పాఫైకస్ సాగు) దశలో తీర ప్రాంత మహిళలు, మత్స్యకారులు; ప్రాసెసింగ్ దశలో ఎంఎస్ఎంఈలు — సంస్థ బదిలీల్లో సుమారు 75% చిన్న, మధ్య తరహా సంస్థలకే వెళ్లాయి.
ఖర్చు పెట్టేవారు: ఉత్పత్తి స్కేల్-అప్ పెట్టుబడి పెట్టే వైజాగ్ సంస్థ, మరియు కొత్త ఇన్‌పుట్‌ను కొనే రైతు — అందుకే ఒక యూనిట్ ధర, దిగుబడి లాభం నిష్పత్తి కీలకం, కానీ ఆ ధర కథనంలో పేర్కొనలేదు.
ఎరువుల వాడకం 20-25% తగ్గితే రైతు ఇన్‌పుట్ వ్యయం, దిగుమతి ఆధారిత ఎరువుల బిల్లు, సబ్సిడీ వ్యయం మూడింటిపైనా ఒకేసారి ఒత్తిడి తగ్గుతుంది — స్థూల ఆర్థిక కోణంలో ఇదే అతి పెద్ద ఆకర్షణ.
170కి పైగా ప్రయోగాలు, 20 రాష్ట్రాలు, 43 సంస్థల భాగస్వామ్యం అనేది వాణిజ్య పెట్టుబడిదారుకు ప్రమాద భయాన్ని తగ్గించే బలమైన ధ్రువీకరణ సంకేతం.
సంస్థ అంచనా ప్రకారం ఈ ఫార్ములేషన్లు 35 లక్షల హెక్టార్లకు విస్తరించి బయోస్టిమ్యులెంట్ మార్కెట్‌లో 13-15% వాటా, ఏటా రూ.3,000 కోట్ల రైతు ఆదాయ పెరుగుదల సాధించాయని చెబుతున్నప్పటికీ, ఇవి స్వతంత్ర ఆడిట్ కాకుండా సంస్థ స్వీయ అంచనాలు.

గమనించాల్సినవి — వైజాగ్ యూనిట్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం, ఉత్పత్తి ధర, తీర ప్రాంతంలో కప్పాఫైకస్ సాగు సరఫరా గొలుసు ఎంత వేగంగా పెరుగుతుందో గమనించాలి — ముడి సరుకు దొరకకపోవడమే ఈ రంగంలో సాధారణ అడ్డంకి.

ఒప్పంద విలువ, రాయల్టీ షరతులు, ప్రణాళికాబద్ధ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం, ఉద్యోగ కల్పన లెక్కలు, ఉత్పత్తి ధర కథనంలో లేవు; అలాగే నియంత్రిత ప్రయోగాల్లోని దిగుబడి ఫలితాలు వాస్తవ పొలాల్లో అదే స్థాయిలో పునరావృతమవుతాయని ఇది నిరూపించదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 3 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

భావ్‌నగర్‌లోని సీఎస్ఐఆర్-సెంట్రల్ సాల్ట్ అండ్ మెరైన్ కెమికల్స్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (సీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ) స్వదేశీంగా అభివృద్ధి చేసిన సీవీడ్ (సముద్ర నాచు) ఆధారిత బయోస్టిమ్యులెంట్ సాంకేతికతను విశాఖపట్నంలోని ఒక సంస్థకు బదిలీ చేసింది. ఈ సాంకేతికత కప్పాఫైకస్ అల్వారెజీ అనే సీవీడ్ జాతి నుంచి సహజ బయోస్టిమ్యులెంట్లను (పోషకాలతో కూడిన సాప్ ఫార్ములేషన్లు) ఉత్పత్తి చేయడంపై ఆధారపడింది. దేశవ్యాప్త క్షేత్రస్థాయి ప్రయోగాల్లో 37% వరకు దిగుబడి పెరుగుదల నమోదైన ఈ ఆవిష్కరణను వాణిజ్యీకరించడంలో, పారిశ్రామిక స్థాయిలో ఉత్పత్తి పెంచడంలో ఈ ఒప్పందం కీలక అడుగు అని అధికారులు చెప్పారు.

ముఖ్యాంశాలు

సీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ (భావ్‌నగర్) తన సీవీడ్ బయోస్టిమ్యులెంట్ సాంకేతికతను విశాఖపట్నం సంస్థకు బదిలీ చేసింది; ఒప్పందం గత వారం సంతకం అయింది.
ఈ సాంకేతికత కప్పాఫైకస్ అల్వారెజీ అనే సీవీడ్ జాతి నుంచి తయారైన సహజ బయోస్టిమ్యులెంట్లపై ఆధారపడింది.
డైరెక్టర్ అరూప్ ఘోష్ ప్రకారం 20 రాష్ట్రాల్లో 43 వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధన సంస్థల భాగస్వామ్యంతో 170కి పైగా బహుళ-ప్రాంత ప్రయోగాలు జరిగాయి.
పంట, ఫార్ములేషన్‌ను బట్టి దిగుబడి పెరుగుదల 11% నుంచి 37% వరకు నమోదైంది.
అకర్బన ఎరువుల వినియోగాన్ని 20-25% తగ్గించే అవకాశం సీవీడ్ బయోస్టిమ్యులెంట్లలో ఉందని ఘోష్ తెలిపారు.
సంస్థ ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో సీవీడ్ సాగు, ప్రాసెసింగ్, విలువ జోడింపు సాంకేతికతలను సుమారు 45 సార్లు బదిలీ చేసింది; గ్రహీతల్లో 75% ఎంఎస్ఎంఈలు.
ప్రధాన శాస్త్రవేత్త కాంతి భూషణ్ పాండే ప్రకారం స్వదేశీ సీవీడ్ సాప్ ఫార్ములేషన్లు 35 లక్షల హెక్టార్ల (3.5 మిలియన్ హెక్టార్లు) పైగా వ్యవసాయ భూమిని చేరాయి.
ఇవి భారత బయోస్టిమ్యులెంట్ మార్కెట్‌లో 13-15% వాటాను కలిగి, వార్షిక వ్యవసాయ ఆదాయాలను అంచనా రూ.3,000 కోట్ల వరకు పెంచాయి.

కాలక్రమం

ఇటీవలి సంవత్సరాలుసీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ సీవీడ్ సాగు, ప్రాసెసింగ్, విలువ జోడింపు సాంకేతికతలను సుమారు 45 సార్లు బదిలీ చేసింది (75% ఎంఎస్ఎంఈలకు).
సాంకేతికత ధ్రువీకరణ దశ (తేదీలు మూలంలో పేర్కొనలేదు)20 రాష్ట్రాల్లో 43 వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు/సంస్థలతో 170కి పైగా ప్రయోగాలు; 11-37% దిగుబడి పెరుగుదల నమోదు.
గత వారంవిశాఖపట్నం సంస్థతో సీవీడ్ బయోస్టిమ్యులెంట్ సాంకేతికత బదిలీ ఒప్పందంపై సంతకం.

ఎవరికి సంబంధం

సీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ, భావ్‌నగర్ — స్వదేశీ సముద్ర జీవ ఆధారిత ఆవిష్కరణను వాణిజ్యీకరించడం, సాంకేతికత బదిలీ ద్వారా పరిశోధనను పరిశ్రమకు చేర్చడం.
విశాఖపట్నం సంస్థ (సాంకేతికత గ్రహీత) — కప్పాఫైకస్ సాప్ ఫార్ములేషన్ల పారిశ్రామిక స్థాయి ఉత్పత్తిని పెంచడం.
రైతులు — సోయాబీన్, నువ్వులు, పెసర, మొక్కజొన్న, వరి, బంగాళాదుంప, చెరకు పంటల్లో దిగుబడి పెరుగుదల; ఎరువుల ఖర్చు తగ్గింపు.
తీర ప్రాంత మహిళలు, మత్స్యకారులు — బయోమాస్ సాగు, ప్రాసెసింగ్‌లో ఏడాది పొడవునా గ్రామీణ ఉపాధి.
ఎంఎస్ఎంఈలు — సంస్థ బదిలీ చేసిన సాంకేతికతల గ్రహీతల్లో 75% వాటా; సీవీడ్ విలువ జోడింపు వ్యాపార అవకాశాలు.
వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధన సంస్థలు (43) — బహుళ-ప్రాంత ప్రయోగాల ద్వారా ఉత్పత్తి ధ్రువీకరణ.

ఎందుకు ముఖ్యం

అకర్బన ఎరువుల వినియోగాన్ని 20-25% తగ్గించే అవకాశం ఉన్న సీవీడ్ బయోస్టిమ్యులెంట్లు ఎరువుల సబ్సిడీ భారం, నేల ఆరోగ్యం రెండింటికీ సంబంధించిన సమస్యలకు పరిష్కార దిశను చూపుతాయి. దిగుబడి పెరుగుదలతో పాటు కరువు, లవణీయత, శిలీంధ్ర వ్యాధుల వంటి ఒత్తిడులను తట్టుకునే శక్తిని పెంచడం వాతావరణ మార్పు నేపథ్యంలో కీలకం. అదే సమయంలో తీర ప్రాంత మహిళలు, మత్స్యకారులకు ఏడాది పొడవునా ఉపాధి, ఎంఎస్ఎంఈలకు వ్యాపార అవకాశాలు కల్పిస్తూ బ్లూ ఎకానమీని బలపరుస్తుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

సీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ (సెంట్రల్ సాల్ట్ అండ్ మెరైన్ కెమికల్స్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్) భావ్‌నగర్ (గుజరాత్)లో ఉంది; డైరెక్టర్ అరూప్ ఘోష్.
కప్పాఫైకస్ అల్వారెజీ నుంచి తయారైన సాప్‌ను 'కే-సాప్' అంటారు; ఇది సాగు చేసే సీవీడ్ జాతి.
సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన సాంకేతికతలు కప్పాఫైకస్ అల్వారెజీ, గ్రాసిలేరియా, సర్గాసమ్, సోలియేరియా ఆధారంగా ఉన్నాయి; సర్గాసమ్ సహజ వనరుల నుంచి సేకరిస్తారు.
ప్రయోగాలు: 20 రాష్ట్రాలు, 43 వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలు/సంస్థలు, 170కి పైగా బహుళ-ప్రాంత ప్రయోగాలు; దిగుబడి 11-37% పెరుగుదల.
కే-సాప్ ప్రయోగాల్లో దిగుబడి పెరిగిన పంటలు: సోయాబీన్, నువ్వులు, పెసర, మొక్కజొన్న, వరి, బంగాళాదుంప, చెరకు.
భారత బయోస్టిమ్యులెంట్ మార్కెట్‌లో ఈ స్వదేశీ సాప్ ఫార్ములేషన్ల వాటా అంచనా 13-15%; 35 లక్షల హెక్టార్లకు పైగా విస్తీర్ణం.

మెయిన్స్ కోణం

భారత వ్యవసాయం అకర్బన ఎరువులపై అధిక ఆధారపడటం, నేల ఆరోగ్య క్షీణత, కరువు-లవణీయత వంటి వాతావరణ ఒత్తిడులతో సతమతమవుతున్న నేపథ్యంలో సముద్ర జీవరాశి ఆధారిత బయోస్టిమ్యులెంట్లు ఒక ప్రత్యామ్నాయ మార్గంగా ముందుకు వస్తున్నాయి. సీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ కప్పాఫైకస్ అల్వారెజీ నుంచి అభివృద్ధి చేసిన కే-సాప్ సాంకేతికత 20 రాష్ట్రాల్లో 43 సంస్థల భాగస్వామ్యంతో 170కి పైగా ప్రయోగాల్లో ధ్రువీకరణ పొంది, పంట-ఫార్ములేషన్‌ను బట్టి 11-37% దిగుబడి పెరుగుదల, అకర్బన ఎరువుల్లో 20-25% తగ్గింపు అవకాశాన్ని చూపింది; మాక్రోఫోమినా ఫేజియోలినా వంటి శిలీంధ్ర వ్యాధులు, కరువు, లవణీయతను తట్టుకునే శక్తినీ పెంచుతోంది. ఈ సాంకేతికతను విశాఖపట్నం సంస్థకు బదిలీ చేయడం ప్రయోగశాల-నుంచి-పొలం అనుసంధానానికి, బహుశా తూర్పు తీరంలో సీవీడ్ విలువ గొలుసు విస్తరణకు ఉదాహరణ. ఇప్పటికే 45 సార్లు సాంకేతికత బదిలీలు, అందులో 75% ఎంఎస్ఎంఈలకు జరగడం సమ్మిళిత వాణిజ్యీకరణ నమూనాను సూచిస్తుంది; 35 లక్షల హెక్టార్ల విస్తీర్ణం, రూ.3,000 కోట్ల వార్షిక ఆదాయ పెరుగుదల, తీర ప్రాంత మహిళలు-మత్స్యకారులకు ఉపాధి ఇందులోని బ్లూ ఎకానమీ కోణం. ముందుకు వెళ్లే దారి: బయోమాస్ సాగును స్థిరంగా విస్తరించడం, రైతులకు అవగాహన, నాణ్యత ప్రమాణాలు, ఎంఎస్ఎంఈల ఉత్పత్తి సామర్థ్య పెంపు.

కీలక పదాలు

బయోస్టిమ్యులెంట్: పంట పెరుగుదల, దిగుబడి, ఒత్తిడి తట్టుకునే శక్తిని పెంచేందుకు వాడే ఉత్పత్తి; ఇక్కడ సీవీడ్ నుంచి తయారైన సహజ సాప్ ఫార్ములేషన్.
కప్పాఫైకస్ అల్వారెజీ: సాగు చేయదగిన సీవీడ్ జాతి; దీని నుంచి పోషకాలతో కూడిన 'కే-సాప్' ఫార్ములేషన్ తయారవుతుంది.
సీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ: భావ్‌నగర్‌లోని సెంట్రల్ సాల్ట్ అండ్ మెరైన్ కెమికల్స్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్; సీవీడ్ ఆధారిత సాంకేతికతలను అభివృద్ధి చేసిన సంస్థ.
సాంకేతికత బదిలీ (టెక్నాలజీ ట్రాన్స్‌ఫర్): పరిశోధన సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన సాంకేతికతను వాణిజ్య ఉత్పత్తి కోసం ఒక సంస్థకు అప్పగించే ప్రక్రియ.
బయోటిక్/అబయోటిక్ ఒత్తిడి: శిలీంధ్రాలు వంటి జీవ కారకాల ఒత్తిడి, కరువు-లవణీయత వంటి నిర్జీవ కారకాల ఒత్తిడి.
మాక్రోఫోమినా ఫేజియోలినా: పంటలకు హాని చేసే శిలీంధ్ర వ్యాధికారకం; కే-సాప్ దీనిపై మొక్కల నిరోధక శక్తిని పెంచుతుందని పరిశోధకులు కనుగొన్నారు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

సీవీడ్ ఆధారిత బయోస్టిమ్యులెంట్లు భారత వ్యవసాయంలో అకర్బన ఎరువుల వినియోగాన్ని తగ్గించడంలో ఎలా తోడ్పడతాయి? సీఎస్ఐఆర్-సీఎస్ఎంసీఆర్ఐ ప్రయోగాల ఫలితాల ఆధారంగా చర్చించండి.
ప్రభుత్వ పరిశోధన సంస్థల నుంచి ఎంఎస్ఎంఈలకు సాంకేతికత బదిలీ నమూనా దేశంలో ఆవిష్కరణల వాణిజ్యీకరణకు ఎలా ఉపయోగపడుతుంది? ఉదాహరణలతో వివరించండి.
బ్లూ ఎకానమీ దృక్కోణంలో సీవీడ్ సాగు తీర ప్రాంత జీవనోపాధులకు, వాతావరణ స్థితిస్థాపక వ్యవసాయానికి ఎలా దోహదపడుతుంది?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తపాన్-ఇండియా ట్యాగ్‌పై నాని ప్రశ్న, చెన్నైలో వ్యాఖ్యలు →

← అన్ని వార్తలు