ఒడిశా, ఏపీ తీరం వైపు వాయుగుండం; భారీ వర్షాలకు ఐఎండీ హెచ్చరిక
బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన వాయుగుండం తీవ్ర వాయుగుండంగా బలపడి సెప్టెంబర్ 23 రాత్రి, 24 తెల్లవారుజామున విశాఖపట్నం-గోపాల్‌పూర్ మధ్య ఉత్తర ఆంధ్రప్రదేశ్-దక్షిణ ఒడిశా తీరాన్ని దాటే అవకాశం ఉందని ఐఎండీ తెలిపింది. ఇది విశాఖపట్నానికి సుమారు 320 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. గంటకు 75 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలులు, భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షాలు కురుస్తాయని పేర్కొంది. ఒడిశాలో కొన్ని జిల్లాల్లో పాఠశాలలు మూసివేశారు. 11 జిల్లాల కలెక్టర్లను అప్రమత్తం చేశామని ప్రధాన కార్యదర్శి అను గార్గ్ చెప్పారు. ఇది తుపానుగా మారే అవకాశం లేదని ఐఎండీ తెలిపింది.
మూలం
Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- The system will cross the north Andhra Pradesh-south Odisha coast between Visakhapatnam and Gopalpur on the night of September 23 and early hours of September 24. — Attributed to IMD forecast in the source.
- The depression was around 320 km from Visakhapatnam and moving west-northwestwards, with winds gusting up to 75 kmph between September 23 morning and September 24 evening. — Figures appear in the source, attributed to IMD.
- Collectors of 11 districts in Odisha have been put on high alert. — Attributed to Odisha Chief Secretary Anu Garg.
- The system is not expected to intensify into a cyclone named 'Arnab'. — Attributed to both IMD forecast and the Odisha Chief Secretary; the name 'Arnab' is only the next on the naming roster.
- Schools shut in Khurda, Jagatsinghpur, Ganjam, Gajapati and Malkangiri; Chilika ferry services suspended until September 25. — Stated in source as district administration decisions; no individual official named.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 6 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అల్పపీడన వ్యవస్థ (వాయుగుండం) తీవ్ర వాయుగుండంగా బలపడి పశ్చిమ-వాయవ్య దిశగా కదులుతూ ఉత్తర ఆంధ్రప్రదేశ్-దక్షిణ ఒడిశా తీరాన్ని దాటుతుందని భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) అంచనా వేసింది. విశాఖపట్నం-గోపాల్‌పూర్ మధ్య సెప్టెంబర్ 23 రాత్రి, 24 తెల్లవారుజామున తీరం దాటే అవకాశం ఉంది. దీని ప్రభావంతో రెండు రాష్ట్రాల్లో భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షాలు, బలమైన గాలులు ఉంటాయని హెచ్చరించింది. ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో ఏర్పడే తదుపరి తుపానుకు 'అర్ణబ్' అనే పేరు కేటాయించి ఉన్నా, ప్రస్తుత వ్యవస్థ తుపానుగా మారే అవకాశం లేదని ఐఎండీ స్పష్టం చేసింది.
ముఖ్యాంశాలు
- ఐఎండీ ప్రకారం తీవ్ర వాయుగుండం సెప్టెంబర్ 23 రాత్రి, 24 తెల్లవారుజామున విశాఖపట్నం-గోపాల్‌పూర్ మధ్య ఉత్తర ఆంధ్రప్రదేశ్-దక్షిణ ఒడిశా తీరాన్ని దాటే అవకాశం ఉంది.
- వాయుగుండం విశాఖపట్నానికి సుమారు 320 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండి పశ్చిమ-వాయవ్య దిశగా కదులుతోంది.
- సెప్టెంబర్ 23 ఉదయం నుంచి సెప్టెంబర్ 24 సాయంత్రం వరకు గాలులు గంటకు 75 కిలోమీటర్ల వేగంతో బలంగా వీచే అవకాశం ఉంది.
- ఒడిశాలో కోరాపుట్, గజపతి, గంజాం జిల్లాలకు సెప్టెంబర్ 23-24కు రెడ్ అలర్ట్; కలహండి, నబరంగ్‌పూర్, కోరాపుట్, మల్కన్‌గిరికి సెప్టెంబర్ 24-25కు రెడ్ అలర్ట్.
- ఖుర్దా, జగత్‌సింగ్‌పూర్, గంజాం, గజపతి జిల్లాల్లో పాఠశాలలు మూసివేత; మల్కన్‌గిరిలో సెప్టెంబర్ 24 వరకు పాఠశాలలు, అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు మూసివేత.
- చిలికా సరస్సులో సతపడ-జహ్నికుడ మధ్య ఫెర్రీ సర్వీసులు సెప్టెంబర్ 25 వరకు నిలిపివేత.
- ఒడిశా ప్రధాన కార్యదర్శి అను గార్గ్: 11 జిల్లాల కలెక్టర్లను హై అలర్ట్‌లో ఉంచాం.
- ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో ఏర్పడే తదుపరి తుపానుకు 'అర్ణబ్' అనే పేరు; కానీ ఈ వ్యవస్థ తుపానుగా మారదని ఐఎండీ తెలిపింది.
కాలక్రమం
- సెప్టెంబర్ 23 ఉదయం నుంచి సెప్టెంబర్ 24 సాయంత్రందక్షిణ ఒడిశా-ఉత్తర ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరం వెంబడి ఈదురుగాలులు, గంటకు 75 కి.మీ. వేగంతో గాలులు
- సెప్టెంబర్ 23-24కోరాపుట్, గజపతి, గంజాంలో భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షాలు; కొన్ని చోట్ల అత్యధిక భారీ వర్షం - రెడ్ అలర్ట్
- సెప్టెంబర్ 23 రాత్రి - సెప్టెంబర్ 24 తెల్లవారుజామువిశాఖపట్నం-గోపాల్‌పూర్ మధ్య తీవ్ర వాయుగుండం తీరం దాటే అంచనా
- సెప్టెంబర్ 24 వరకుమల్కన్‌గిరిలో పాఠశాలలు, అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు మూసివేత
- సెప్టెంబర్ 24-25కలహండి, నబరంగ్‌పూర్, కోరాపుట్, మల్కన్‌గిరికి రెడ్ అలర్ట్
- సెప్టెంబర్ 25 వరకుచిలికా సరస్సులో సతపడ-జహ్నికుడ ఫెర్రీ సర్వీసుల నిలిపివేత
ఎవరికి సంబంధం
- భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) — వ్యవస్థ బలపడటం, తీరం దాటే ప్రాంతం, వర్ష హెచ్చరికలు, రెడ్ అలర్ట్‌లు జారీ చేయడం
- ఒడిశా ప్రభుత్వం / ప్రధాన కార్యదర్శి అను గార్గ్ — 11 జిల్లాల కలెక్టర్లను హై అలర్ట్‌లో ఉంచి, అతి భారీ వర్షాలను ఎదుర్కొనేందుకు సిబ్బందిని సన్నద్ధం చేయడం
- ఉత్తర ఆంధ్రప్రదేశ్ తీర ప్రాంత ప్రజలు — విశాఖపట్నం-గోపాల్‌పూర్ మధ్య తీరం దాటే ప్రభావంతో భారీ వర్షాలు, బలమైన గాలుల ముప్పు
- దక్షిణ ఒడిశా జిల్లాలు (కోరాపుట్, గజపతి, గంజాం, మల్కన్‌గిరి, కలహండి, నబరంగ్‌పూర్) — రెడ్ అలర్ట్, కొండచరియలు, పట్టణ వరదలు, నీటి నిల్వ ప్రమాదం
- విద్యార్థులు, అంగన్‌వాడీ లబ్ధిదారులు — అనేక జిల్లాల్లో పాఠశాలలు, అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు మూసివేత
- చిలికా ప్రాంత ప్రయాణికులు, మత్స్యకారులు — సతపడ-జహ్నికుడ ఫెర్రీ సర్వీసులు నిలిపివేత, ప్రమాదకర మార్గాల్లో రాకపోకలపై ఆంక్షలు
ఎందుకు ముఖ్యం
బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే వ్యవస్థలు తుపానుగా మారకపోయినా భారీ వర్షాలు, పట్టణ వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం వంటి తీవ్ర ప్రభావాలను కలిగిస్తాయని ఈ ఘటన చూపుతుంది. ముందస్తు హెచ్చరికలు, పాఠశాలల మూసివేత, ఫెర్రీ నిలిపివేత, కలెక్టర్ల అప్రమత్తత వంటి చర్యలు ప్రాణనష్టం తగ్గించడంలో కీలకం. రుతుపవన చివరి దశలో ఒడిశా-ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరం ఇలాంటి వ్యవస్థలకు ఎంత బలహీనమో ఇది గుర్తు చేస్తుంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- తీవ్ర వాయుగుండం విశాఖపట్నం-గోపాల్‌పూర్ మధ్య ఉత్తర ఆంధ్రప్రదేశ్-దక్షిణ ఒడిశా తీరాన్ని దాటే అంచనా (సెప్టెంబర్ 23 రాత్రి/24 తెల్లవారుజాము).
- వ్యవస్థ విశాఖపట్నానికి 320 కి.మీ. దూరంలో; పశ్చిమ-వాయవ్య దిశగా కదలిక; గాలుల వేగం గంటకు 75 కి.మీ. వరకు.
- ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో ఏర్పడే తదుపరి తుపాను పేరు 'అర్ణబ్' (పేర్ల జాబితా ప్రకారం).
- దక్షిణ ఒడిశాలో రెడ్ అలర్ట్ జిల్లాలు: కోరాపుట్, గజపతి, గంజాం (23-24); కలహండి, నబరంగ్‌పూర్, కోరాపుట్, మల్కన్‌గిరి (24-25).
- ఒడిశా ప్రధాన కార్యదర్శి అను గార్గ్ - 11 జిల్లాల కలెక్టర్లు హై అలర్ట్‌లో.
- చిలికా సరస్సు: సతపడ-జహ్నికుడ ఫెర్రీ సర్వీసులు సెప్టెంబర్ 25 వరకు నిలిపివేత.
మెయిన్స్ కోణం
బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన వాయుగుండం తీవ్ర వాయుగుండంగా బలపడి ఉత్తర ఆంధ్రప్రదేశ్-దక్షిణ ఒడిశా తీరాన్ని దాటుతుందన్న ఐఎండీ అంచనా, తుపాను స్థాయికి చేరని వ్యవస్థలు కూడా భారీ విపత్తు ముప్పును కలిగించగలవన్న వాస్తవాన్ని ముందుకు తెస్తుంది. వ్యవస్థ తుపానుగా మారదని ఐఎండీ చెప్పినా, భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షాలు, గంటకు 75 కి.మీ. వేగపు గాలుల ఫలితంగా నీటి నిల్వ, పట్టణ వరదలు, కొండచరియలు, మట్టి పెళ్లలు విరిగిపడే ప్రమాదం ఉందని ఒడిశా ప్రధాన కార్యదర్శి పేర్కొన్నారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా రాష్ట్ర యంత్రాంగం 11 జిల్లాల కలెక్టర్లను అప్రమత్తం చేయడం, పాఠశాలలు-అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల మూసివేత, ఆశ్రయ కేంద్రాల సన్నద్ధత, ప్రమాదకర మార్గాల్లో రాకపోకలపై ఆంక్షలు, చిలికాలో ఫెర్రీ సర్వీసుల నిలిపివేత వంటి ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవడం విపత్తు నిర్వహణలో 'ముందస్తు హెచ్చరిక-ముందస్తు చర్య' నమూనాకు ఉదాహరణ. ముందుకు దారి: రెడ్ అలర్ట్ జిల్లాల్లో స్థానిక స్థాయి సన్నద్ధత, భారీ వర్ష హెచ్చరికలను గ్రామ స్థాయికి చేర్చడం, కొండ ప్రాంత జిల్లాల్లో కొండచరియల ముప్పు మ్యాపింగ్, పట్టణ డ్రైనేజీ సామర్థ్య మెరుగుదల - ఇవన్నీ నష్ట నివారణకు అవసరం. (మూలంలో పేర్కొన్న సమాచారం మేరకు మాత్రమే.)
కీలక పదాలు
- వాయుగుండం (Depression)
- సముద్రంపై ఏర్పడే అల్పపీడన వ్యవస్థ; మూలం ప్రకారం ఇది బలపడితే తీవ్ర వాయుగుండంగా మారుతుంది.
- తీవ్ర వాయుగుండం (Deep Depression)
- వాయుగుండం కంటే బలమైన దశ; తుపానుకు ముందు స్థాయి - ఈ వ్యవస్థ ఇదే స్థాయికి చేరుతుందని ఐఎండీ అంచనా.
- ఐఎండీ
- భారత వాతావరణ శాఖ - వాతావరణ అంచనాలు, రెడ్ అలర్ట్‌లు, తీరం దాటే సమాచారం జారీ చేసే సంస్థ.
- రెడ్ అలర్ట్
- ఐఎండీ జారీ చేసే అత్యధిక స్థాయి హెచ్చరిక; అతి భారీ వర్షాలు ఆశించినప్పుడు ఇస్తారు.
- 'అర్ణబ్'
- ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో ఏర్పడే తదుపరి తుపానుకు జాబితా ప్రకారం కేటాయించిన పేరు.
- చిలికా సరస్సు (సతపడ-జహ్నికుడ)
- ఒడిశాలోని సరస్సు; ఇక్కడి ఫెర్రీ సర్వీసులు సెప్టెంబర్ 25 వరకు నిలిపివేశారు.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- తుపాను స్థాయికి చేరని వాయుగుండం/తీవ్ర వాయుగుండం వ్యవస్థలు కూడా తీర ప్రాంతాలకు తీవ్ర ముప్పు కలిగిస్తాయా? ఒడిశా-ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉదాహరణతో చర్చించండి.
- ఐఎండీ ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థ, రాష్ట్ర స్థాయి విపత్తు సన్నద్ధత చర్యలు ప్రాణనష్టం తగ్గించడంలో ఎలా పనిచేస్తాయి? పాఠశాలల మూసివేత, ఫెర్రీ నిలిపివేత వంటి చర్యల ఆధారంగా విశ్లేషించండి.
- ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో తుపానుల నామకరణ పద్ధతి, వాయుగుండం-తీవ్ర వాయుగుండం-తుపాను వర్గీకరణను వివరించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.