1965 యుద్ధ వీరుడు ఆల్‌ఫ్రెడ్ టైరోన్ కుక్ 87వ ఏట కన్నుమూత
1965 యుద్ధంలో వీర చక్ర పొందిన ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ ఆల్‌ఫ్రెడ్ టైరోన్ కుక్ (87) శుక్రవారం న్యూఢిల్లీ బేస్ హాస్పిటల్‌లో మరణించారు. ఆయన ప్రోస్టేట్ క్యాన్సర్ చివరి దశలో ఉన్నారు. 1965 సెప్టెంబర్ 7న ఆరు సేబర్ జెట్‌ల దాడిలో ఉన్న కళాయికుండా స్థావరాన్ని రక్షించేందుకు హంటర్ విమానంతో తిరిగివచ్చి ఒక శత్రు విమానాన్ని కూల్చారని వీర చక్ర ప్రశంసాపత్రం పేర్కొంది. 1969 నుంచి ఆస్ట్రేలియాలో నివసిస్తున్న ఆయన, అంబాలాలో తన స్క్వాడ్రన్ కార్యక్రమానికి వచ్చారు.
మూలం
Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗
డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం
డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)
- Flt Lt Alfred Tyrone Cooke died on Friday at the Base Hospital, New Delhi, aged 87, in the terminal stages of prostate cancer. — Stated in source; circumstances partly attributed to La Martiniere bursar Adrian Michael.
- On September 7, 1965, Cooke flew his Hunter back to defend Kalaikunda, which was under attack by six Sabres, and shot down one enemy aircraft. — Attributed to the Vir Chakra citation quoted in the source.
- The downed pilot was PAF Flight Lieutenant Afzal Khan, whose Sabre fell on a hut near IIT Kharagpur, killing two people on the ground. — Attributed to historians PVS Jagan Mohan and Samir Chopra; Cooke's identification given in his 2015 HT account.
- Gun camera film showed he fired on four Sabres and hit three; a second Sabre loss remains disputed between Indian and Pakistani accounts. — Attributed to Jagan Mohan and Chopra; source itself notes the dispute.
- Cooke was commissioned on December 19, 1961, served with No. 14 Squadron and left in December 1968, living in Australia from 1969. — Dates appear in source; no separate documentary attribution given.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం
ఆల్‌ఫ్రెడ్ టైరోన్ కుక్ మరణం ప్రాథమికంగా ఒక సైనిక స్మృతి కథనమే అయినా, 1965 యుద్ధ వజ్రోత్సవ సందర్భంలో ఇది రాజకీయంగానూ ప్రతిధ్వనించే అవకాశం ఉంది. ఏడేళ్ల సర్వీసు తర్వాత యూనిఫాం వదిలి 1969 నుంచి ఆస్ట్రేలియాలో స్థిరపడిన ఒక ఆంగ్లో-ఇండియన్ వీర చక్ర గ్రహీత, తన స్క్వాడ్రన్ కార్యక్రమానికి చివరి దశ క్యాన్సర్‌తోనూ భారత్‌కు రావడం — ఇది సైనిక సేవను మతం, ప్రాంతం, సమూహాల పరిధికి మించిన జాతీయ గుర్తింపుగా చూపే శక్తివంతమైన కథనం. ఇలాంటి కథనాలను అన్ని పక్షాల నాయకులూ నివాళుల రూపంలో స్వీకరిస్తాయి; వ్యత్యాసం ఉండేది ఉద్ఘాటనలోనే — దేశభక్తి, లేదా మైనారిటీ సమూహాల సేవకు గుర్తింపు.
- 1965 యుద్ధ వార్షికోత్సవ వాతావరణంలో వచ్చిన ఈ మరణవార్త, ప్రభుత్వ స్థాయిలో సైనిక వారసత్వ స్మృతి కార్యక్రమాలకు మరో సందర్భాన్ని ఇస్తుంది.
- ఆంగ్లో-ఇండియన్ కుటుంబం నుంచి వచ్చిన వీర చక్ర గ్రహీత అనే వాస్తవం, సాయుధ దళాల్లో చిన్న సమూహాల సేవను ప్రస్తావించే రాజకీయ వాదనలకు ఆధారం కావచ్చు.
- భారత వైమానిక దళం స్వయంగా ఆయన పోరాటాన్ని "మాస్టర్‌క్లాస్"గా అభివర్ణించడం, సంస్థాగత గౌరవాన్ని రాజకీయ నివాళులకు ముందే స్థిరపరుస్తుంది.
- 1969లోనే విదేశాలకు వెళ్లినా చివరి వరకు స్క్వాడ్రన్‌తో బంధం నిలుపుకోవడం — ప్రవాస భారతీయుల భావోద్వేగ అనుసంధానం అనే విస్తృత రాజకీయ కథనానికి సరిపోతుంది.
- రెండో సేబర్ కూల్చివేతపై భారత-పాక్ కథనాల్లో విభేదం ఉందని కథనమే చెబుతోంది; ఇలాంటి వివాదాస్పద అంశాలు ఇరు దేశాల ప్రచార చర్చల్లో తిరిగి ప్రస్తావనకు రావచ్చు.
గమనించాల్సినవి — అంబాలా స్క్వాడ్రన్ కార్యక్రమం, లా మార్టినియర్ కళాశాల స్మృతి చర్యల నేపథ్యంలో — రక్షణ శాఖ, పార్టీ నాయకుల నివాళులు ఏ స్వరాన్ని ఎంచుకుంటాయో గమనించాలి.
ఈ కథనం ఏ రాజకీయ నేత స్పందనను, ప్రభుత్వ స్మృతి నిర్ణయాన్ని లేదా అధికారిక కార్యక్రమాన్ని నిర్ధారించలేదు; రాజకీయ ప్రభావం విశ్లేషణ మాత్రమే, నివేదిత వాస్తవం కాదు.
లోతైన విశ్లేషణ
పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 8 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగంసంక్షిప్తం
నేపథ్యం
1965 భారత్-పాకిస్తాన్ యుద్ధ సమయంలో పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని కళాయికుండా వైమానిక స్థావరంపై పాకిస్తాన్ వైమానిక దళ సేబర్ జెట్‌లు దాడి చేశాయి. అప్పుడు హాకర్ హంటర్ విమానం నడుపుతున్న ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ ఆల్‌ఫ్రెడ్ టైరోన్ కుక్, ఇంధనం చాలా తక్కువగా ఉన్నా వెనుదిరిగి తన స్థావరాన్ని కాపాడేందుకు పోరాడి ఒక శత్రు విమానాన్ని కూల్చారు. ఈ చర్యకు ఆయనకు వీర చక్ర లభించింది. 1969 నుంచి ఆస్ట్రేలియాలో నివసిస్తున్న ఆయన, అంబాలాలో తన పాత స్క్వాడ్రన్ కార్యక్రమానికి వచ్చి, శుక్రవారం న్యూఢిల్లీ బేస్ హాస్పిటల్‌లో 87 ఏళ్ల వయసులో మరణించారు.
ముఖ్యాంశాలు
- 1965 సెప్టెంబర్ 7న ఉదయం 10.30 గంటల ప్రాంతంలో, బెంగాల్‌పై 20,000 అడుగుల ఎత్తులో ఆ రోజు తన మూడో సార్టీలో ఉన్న ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ కుక్‌ను కళాయికుండాకు తిరిగి రాగల ఇంధనం ఉందా అని కంట్రోలర్ అడిగారు.
- వీర చక్ర ప్రశంసాపత్రం ప్రకారం కళాయికుండాపై ఆరు సేబర్ విమానాలు దాడి చేశాయి; కుక్ సొంత వైపు నుంచి వస్తున్న విమాన విధ్వంసక కాల్పుల మధ్య అడ్డగింపుకు నాయకత్వం వహించి ఒక శత్రు విమానాన్ని గాలిలోనే ముక్కలు చేశారు.
- కూల్చబడిన విమాన పైలట్ పాకిస్తాన్ వైమానిక దళ ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ అఫ్జల్ ఖాన్; ఆయన మరణించారు.
- పీవీఎస్ జగన్ మోహన్, సమీర్ చోప్రా రచించిన 1965 వైమానిక యుద్ధ చరిత్ర ప్రకారం, ఆ సేబర్ ఐఐటీ ఖరగ్‌పూర్ క్యాంపస్ దగ్గర ఒక గుడిసెపై పడి, నేలపై ఇద్దరు మరణించారు.
- ఆ సాయంత్రం పరిశీలించిన కుక్ గన్ కెమెరా ఫిల్మ్‌లో ఆయన నాలుగు వేర్వేరు సేబర్‌లపై కాల్పులు జరిపి మూడింటిని తాకినట్లు కనిపించింది.
- అదే చర్యలో కుక్ వింగ్‌మ్యాన్ ఫ్లయింగ్ ఆఫీసర్ ఎస్‌సీ మామ్‌గైన్‌కు కూడా వీర చక్ర లభించింది.
- కుక్ 1961 డిసెంబర్ 19న భారత వైమానిక దళంలో కమిషన్ పొంది, కళాయికుండాలో నంబర్ 14 స్క్వాడ్రన్‌తో హాకర్ హంటర్లు నడిపారు; ఏడేళ్ల సర్వీసు తర్వాత 1968 డిసెంబర్‌లో నిష్క్రమించారు.
- 2015 సెప్టెంబర్ 9న, యుద్ధం జరిగిన 50 ఏళ్ల తర్వాత, అంబాలాకు వచ్చి తన వీర చక్రను నంబర్ 14 స్క్వాడ్రన్‌కు అందజేశారు.
కాలక్రమం
- 1950-1958లక్నోలోని లా మార్టినియర్ కాలేజీలో లయన్స్ హౌస్ రెసిడెంట్ స్కాలర్‌గా కుక్ విద్యాభ్యాసం.
- 1961 డిసెంబర్ 19భారత వైమానిక దళంలో కమిషన్; కళాయికుండాలో నంబర్ 14 స్క్వాడ్రన్‌తో హంటర్ విమానాలు.
- 1965 సెప్టెంబర్ 7కళాయికుండాపై ఆరు సేబర్‌ల దాడి; కుక్ తిరిగివచ్చి ఒక సేబర్‌ను కూల్చి, దెబ్బతిన్న వింగ్‌టిప్‌తో దమ్‌దమ్ చేరుకున్నారు.
- 1968 డిసెంబర్ఏడేళ్ల సర్వీసు తర్వాత వైమానిక దళం నుంచి నిష్క్రమణ.
- 1969ఆస్ట్రేలియాకు వెళ్లి అక్కడే స్థిరనివాసం.
- 2015 సెప్టెంబర్ 9అంబాలాలో హెచ్‌టీతో మాట్లాడి, తన వీర చక్రను నంబర్ 14 స్క్వాడ్రన్‌కు అప్పగించారు; అదే ఏడాది లా మార్టినియర్ కాలేజీ ఆయనను సత్కరించింది.
- శుక్రవారం (తాజాగా)న్యూఢిల్లీ బేస్ హాస్పిటల్‌లో 87 ఏళ్ల వయసులో మరణం; అంబాలాలో స్క్వాడ్రన్ కార్యక్రమానికి ఆస్ట్రేలియా నుంచి వచ్చి ఉన్నారు.
- శనివారంలా మార్టినియర్ కాలేజీ జెండాను అవనతం చేసింది.
ఎవరికి సంబంధం
- ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ ఆల్‌ఫ్రెడ్ టైరోన్ కుక్ — 1965 యుద్ధ వీరుడు, వీర చక్ర గ్రహీత; ప్రోస్టేట్ క్యాన్సర్ చివరి దశలో 87వ ఏట మరణించారు.
- భారత వైమానిక దళం (IAF) — కళాయికుండాపై ఆయన పోరాటాన్ని 'దూకుడు వైమానిక యుద్ధానికి మాస్టర్‌క్లాస్' అని పేర్కొంటూ, భవిష్యత్ ఎయిర్ వారియర్లకు ప్రేరణగా చెప్పింది.
- నంబర్ 14 స్క్వాడ్రన్, అంబాలా — కుక్ సేవ చేసిన స్క్వాడ్రన్; 2015లో ఆయన వీర చక్రను స్వీకరించింది, ఆయన రాబోయే కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తోంది.
- కుటుంబం - డాక్టర్ బ్రయాన్ కుక్ — సోదరుడు అమెరికా నుంచి ఆయన వద్దకు వచ్చారు; ఈ ఏడాది లా మార్టినియర్ ఫౌండర్స్ డే ముఖ్య అతిథి.
- లా మార్టినియర్ కాలేజీ, లక్నో — ఇద్దరు సోదరులు చదివిన సంస్థ; 2015లో కుక్‌ను సత్కరించింది, మరణవార్తపై జెండా అవనతం చేసింది.
- ఫ్లయింగ్ ఆఫీసర్ ఎస్‌సీ మామ్‌గైన్ — కుక్ వింగ్‌మ్యాన్; అదే పోరాటానికి వీర చక్ర పొందారు.
ఎందుకు ముఖ్యం
1965 యుద్ధంలో వ్యక్తిగత ధైర్యం, వ్యూహాత్మక నైపుణ్యం వైమానిక పోరాటాన్ని ఎలా మలుపు తిప్పగలవో కుక్ కథ చెబుతుంది - ఇంధనం, ఆయుధాలు అయిపోయినా, సొంత వైపు విమాన విధ్వంసక కాల్పుల మధ్య కూడా ఆయన శత్రు విమానాలను వెంబడించారు. వీర చక్ర లాంటి యుద్ధకాల శౌర్య పురస్కారాలు, సాయుధ దళాల సంస్థాగత జ్ఞాపకం ఎలా నిర్మించబడతాయో ఇది తెలియజేస్తుంది. ఆంగ్లో-ఇండియన్ వంటి చిన్న సముదాయాల భారత రక్షణ సేవలకు అందించిన తోడ్పాటును కూడా గుర్తుచేస్తుంది.
UPSC కోణం
ప్రిలిమ్స్ సూచనలు
- వీర చక్ర - భారతదేశం మూడో అత్యున్నత యుద్ధకాల శౌర్య పురస్కారం (మూలం ప్రకారం).
- 1965 సెప్టెంబర్ 7: పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని కళాయికుండా ఐఏఎఫ్ స్థావరంపై ఆరు పాక్ సేబర్ జెట్‌ల దాడి.
- కుక్ నడిపిన విమానం: హాకర్ హంటర్; స్క్వాడ్రన్: నంబర్ 14 స్క్వాడ్రన్ (కళాయికుండా, తర్వాత అంబాలా).
- కూల్చబడిన పాక్ పైలట్: ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ అఫ్జల్ ఖాన్; సేబర్ ఐఐటీ ఖరగ్‌పూర్ సమీపంలో కూలింది, ఇద్దరు పౌరులు మరణించారు.
- అదే చర్యకు వింగ్‌మ్యాన్ ఫ్లయింగ్ ఆఫీసర్ ఎస్‌సీ మామ్‌గైన్‌కూ వీర చక్ర.
- కుక్ కమిషన్ తేదీ: 1961 డిసెంబర్ 19; సర్వీసు నుంచి నిష్క్రమణ: 1968 డిసెంబర్.
మెయిన్స్ కోణం
1965 భారత్-పాక్ యుద్ధంలో వైమానిక పోరాటం, వ్యక్తిగత చొరవ పాత్రను ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ ఆల్‌ఫ్రెడ్ టైరోన్ కుక్ కళాయికుండా డాగ్‌ఫైట్ స్పష్టంగా చూపుతుంది: ఆ రోజు మూడో సార్టీలో 20,000 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఆయన, కేవలం సరిపడే ఇంధనంతో తిరిగివచ్చి, సొంత వైపు విమాన విధ్వంసక కాల్పుల మధ్య ఆరు సేబర్‌లను అడ్డగించి, ఒకటి కూల్చి, ఆయుధాలు అయిపోయాక కూడా నాలుగో విమానాన్ని వెంబడించారు. ఇది వైమానిక స్థావర రక్షణ, గుర్తింపు-మిత్రుల కాల్పుల ప్రమాదం (ఫ్రెండ్లీ ఫైర్), నిర్ణయాత్మక సమయంలో పైలట్ స్వతంత్ర నిర్ణయం వంటి అంశాలను ముందుకు తెస్తుంది. రెండో సేబర్ కూల్చివేతపై భారత, పాకిస్తాన్ కథనాల మధ్య వివాదం కొనసాగుతున్నట్లు జగన్ మోహన్-చోప్రా రచన పేర్కొనడం, యుద్ధ చరిత్ర రికార్డింగ్‌లోని ఇబ్బందులనూ (గన్ కెమెరా ఫిల్మ్ వంటి సాక్ష్యాల ప్రాధాన్యతను) సూచిస్తుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా, శౌర్య పురస్కార గ్రహీతల మౌఖిక చరిత్రలను భద్రపరచడం, స్క్వాడ్రన్ స్థాయిలో సంస్థాగత జ్ఞాపకాన్ని (కుక్ తన వీర చక్రను నంబర్ 14 స్క్వాడ్రన్‌కు ఇవ్వడం వంటివి) నిలబెట్టడం, విద్యాసంస్థల ద్వారా వీరుల గుర్తింపు - మూలంలో నమోదైన ఈ ఆచరణలే గుణపాఠాలుగా నిలుస్తాయి.
కీలక పదాలు
- వీర చక్ర
- భారతదేశపు మూడో అత్యున్నత యుద్ధకాల శౌర్య పురస్కారం; కుక్‌కు 1965 కళాయికుండా పోరాటానికి ప్రదానం.
- సేబర్ (Sabre)
- 1965లో పాకిస్తాన్ వైమానిక దళం ఉపయోగించిన యుద్ధ విమానం; ఆరు సేబర్‌లు కళాయికుండాపై దాడి చేశాయి.
- హాకర్ హంటర్
- కుక్ నంబర్ 14 స్క్వాడ్రన్‌లో నడిపిన ఐఏఎఫ్ యుద్ధ విమానం.
- సార్టీ (Sortie)
- ఒక సైనిక విమానం చేసే ఒక్కో కార్యాచరణ ప్రయాణం; సెప్టెంబర్ 7న కుక్ మూడో సార్టీలో ఉన్నారు.
- డాగ్‌ఫైట్
- దగ్గరి దూరంలో యుద్ధ విమానాల మధ్య జరిగే వైమానిక పోరాటం; కుక్ మొదటి పోరాటం సుమారు పది నిమిషాలు సాగింది.
- గన్ కెమెరా ఫిల్మ్
- విమాన తుపాకులతో పాటు చిత్రీకరించే రికార్డు; కుక్ నాలుగు సేబర్‌లపై కాల్పులు జరిపి మూడింటిని తాకినట్లు ఇది చూపింది.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- 1965 భారత్-పాక్ యుద్ధంలో వైమానిక స్థావరాల రక్షణ ఎదుర్కొన్న సవాళ్లను, ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ ఏ.టి. కుక్ కళాయికుండా పోరాటాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకుని చర్చించండి.
- భారతదేశంలో యుద్ధకాల శౌర్య పురస్కారాల వ్యవస్థను వివరించండి. వీర చక్ర స్థానం ఏమిటి, అది ఏ ప్రాతిపదికన ఇస్తారు?
- యుద్ధ చరిత్ర నమోదులో అధికారిక ప్రశంసాపత్రాలు, గన్ కెమెరా సాక్ష్యాలు, మౌఖిక కథనాల పాత్రను - భారత, పాక్ కథనాల మధ్య వివాదాల నేపథ్యంలో - విశ్లేషించండి.
మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.