మాంటానాలో దొరికిన రాయిలో 6.6 కోట్ల ఏళ్ల నాటి ఈక

2016లో ఈశాన్య మాంటానాలోని హెల్ క్రీక్ ఫార్మేషన్‌లో బర్క్ మ్యూజియం పరిశోధకుడు డేవిడ్ డెమార్ జూనియర్ గోల్ఫ్ బంతిలో సగం పరిమాణంలో ఉన్న ఎరుపు-గోధుమ రాయిని సేకరించారు. దశాబ్దం తర్వాత మైక్రో-సీటీ స్కాన్‌లో అది సుమారు 6.6 కోట్ల ఏళ్ల నాటి శిలాజ డైనోసార్ మలం అని తేలింది. దానిలో ఈకలు, చేప పొలుసులు, అంతరించిన జలపక్షి హెస్పరార్నితిఫార్మ్ కాలి ఎముకలు ఉన్నాయి. టీ. రెక్స్ లేదా నానోటైరనస్ ఆ పక్షిని తినివేసి ఉండవచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 15 సెప్టెం, 2026 12:56 AM IST

మూలం

Times of India — Top · అసలు వార్త చదవండి ↗

#dinosaurs#fossils#paleontology#montana#research

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

The nodule was found in 2016 in Montana's Hell Creek Formation by David DeMar Jr. of the University of Washington's Burke Museum. — Attributed to a named researcher and institution in the source.
The coprolite dates to roughly 66 million years ago, near the end of the Cretaceous Period. — Figure appears in source; no primary study citation beyond a reference to Science Daily.
It contains feathers, fish scales and leg bones of a hesperornithiform, an extinct aquatic bird group. — Stated in source as revealed by micro-CT scanning.
A large dinosaur, potentially T. rex or Nanotyrannus, ate the bird. — Presented in source as inference from evidence, not established fact.
The specimen holds the finest feather yet found from the age of dinosaurs. — Attributed to researchers' description; superlative not externally verifiable.

Times of India — Top ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

2016లో అమెరికాలోని ఈశాన్య మాంటానా రాష్ట్రంలోని హెల్ క్రీక్ ఫార్మేషన్‌లో క్షేత్ర పరిశోధన చేస్తున్న యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వాషింగ్టన్‌కు చెందిన బర్క్ మ్యూజియం పరిశోధకుడు డేవిడ్ డెమార్ జూనియర్‌కు గోల్ఫ్ బంతిలో సగం పరిమాణంలో ఉన్న ఎరుపు-గోధుమ రంగు చిన్న రాయి దొరికింది. దాని ఉపరితలంపై ఒక చిన్న శిలాజ ఈక కనిపించింది. దశాబ్దం తర్వాత మైక్రో-సీటీ స్కానింగ్ ద్వారా అది సుమారు 6.6 కోట్ల ఏళ్ల నాటి కోప్రోలైట్ (శిలాజ డైనోసార్ మలం) అని, దానిలో ఈకలు, ఎముకలు, పొలుసులు అద్భుతంగా భద్రపడి ఉన్నాయని తేలింది. ఈ అధ్యయనం సైన్స్ డైలీలో ప్రచురితమైంది.

ముఖ్యాంశాలు

2016లో ఈశాన్య మాంటానాలోని హెల్ క్రీక్ ఫార్మేషన్‌లో గోల్ఫ్ బంతిలో సగం పరిమాణంలో ఉన్న ఎరుపు-గోధుమ రాయిని డేవిడ్ డెమార్ జూనియర్ కనుగొన్నారు.
ఆ రాయి సుమారు 6.6 కోట్ల ఏళ్ల నాటి కోప్రోలైట్ (శిలాజ మలం); ఇది క్రిటేషియస్ యుగం చివరి దశకు చెందినది.
కోప్రోలైట్ లోపల అనేక ఈకలు, చిన్న చేప పొలుసులు, హెస్పరార్నితిఫార్మ్ అనే అంతరించిన జలపక్షుల గుంపుకు చెందిన కాలి ఎముకలు ఉన్నాయి.
డైనోసార్ యుగం నుంచి ఇప్పటివరకు దొరికిన అత్యుత్తమ ఈక నమూనా ఇదేనని పరిశోధకులు వర్ణించారు.
మైక్రో-సీటీ స్కానింగ్ ద్వారా నమూనాను పగలగొట్టకుండానే లోపల ఈకలు, ఎముకలు, పొలుసులు త్రిమితీయంగా భద్రపడి ఉన్నట్టు తేలింది.
టీ. రెక్స్ లేదా నానోటైరనస్ వంటి పెద్ద డైనోసార్ ఆ పక్షిని తినివేసి ఉండవచ్చని ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.
అధ్యయనానికి ప్రధాన రచయిత చికాగోలోని ఫీల్డ్ మ్యూజియంకు చెందిన జింగ్‌మై ఓ'కానర్.
6.6 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం గ్రహశకలం ఢీకొన్నప్పుడు పక్షుల్లో నియార్నితిస్ గుంపు మాత్రమే బతికింది; నేటి పక్షులన్నీ దాని నుంచే పుట్టాయి.

కాలక్రమం

సుమారు 6.6 కోట్ల ఏళ్ల క్రితంక్రిటేషియస్ యుగం చివరిలో ఈ కోప్రోలైట్ ఏర్పడింది; అదే సమయంలో గ్రహశకలం భూమిని ఢీకొని అధిక డైనోసార్ వంశాలు అంతరించాయి.
2016మాంటానాలోని హెల్ క్రీక్ ఫార్మేషన్‌లో డేవిడ్ డెమార్ జూనియర్ ఆ రాయిని కనుగొన్నారు; ఉపరితలంపై చిన్న శిలాజ ఈక కనిపించింది.
తర్వాతఆ రాయి కోప్రోలైట్ కావచ్చని పరిశోధకులు అనుమానించారు.
దశాబ్దం తర్వాతమైక్రో-సీటీ స్కానింగ్‌లో లోపల ఈకలు, ఎముకలు, పొలుసులు వెల్లడయ్యాయి; సైన్స్ డైలీలో అధ్యయనం ప్రచురితమైంది.

ఎవరికి సంబంధం

డేవిడ్ డెమార్ జూనియర్, బర్క్ మ్యూజియం (యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వాషింగ్టన్) — క్షేత్ర పరిశోధనలో నమూనాను కనుగొన్న పరిశోధకుడు; సాధారణంగా కనిపించే రాయిలో పెద్ద ఆవిష్కరణ.
జింగ్‌మై ఓ'కానర్, ఫీల్డ్ మ్యూజియం (చికాగో) — అధ్యయన ప్రధాన రచయిత; కొన్ని పక్షులు మాత్రమే గ్రహశకలం విపత్తును తట్టుకున్న కారణాన్ని తెలుసుకోవడం లక్ష్యం.
పాలియంటాలజీ (శిలాజ శాస్త్ర) పరిశోధక సమాజం — వేటగాడు-ఎర సంబంధాలను వేర్వేరు శిలాజాల నుంచి కాకుండా ఒకే నమూనాలో నేరుగా చూసే అవకాశం.
హెల్ క్రీక్ ఫార్మేషన్ (మాంటానా) శిలాజ ప్రాంతం — క్రిటేషియస్ చివరి దశ జీవావరణాన్ని తెలిపే కీలక శిలాజ నిక్షేపంగా ప్రాధాన్యం పెరుగుదల.

ఎందుకు ముఖ్యం

ఒకే చిన్న నమూనాలో వేటగాడు తిన్న చివరి ఆహారం భద్రపడటం వల్ల 6.6 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం నాటి ఆహార గొలుసును శాస్త్రవేత్తలు నేరుగా చూడగలుగుతున్నారు. గ్రహశకలం ఢీకొన్న తర్వాత జలావాసాలే పక్షులను కాపాడాయనే సిద్ధాంతాన్ని ఈ జలపక్షి అంతరించడం ప్రశ్నిస్తోంది; ఈకల నిర్మాణమే కీలక సూచన కావచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. అదే సమయంలో మైక్రో-సీటీ వంటి సాంకేతికత పాత సేకరణలను పగలగొట్టకుండా కొత్తగా చదవడానికి ఎలా ఉపయోగపడుతుందో ఇది చూపుతుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

కోప్రోలైట్ = శిలాజ రూపంలో భద్రపడిన జంతువుల మలం.
హెల్ క్రీక్ ఫార్మేషన్ ఈశాన్య మాంటానా (అమెరికా)లో ఉంది; క్రిటేషియస్ చివరి దశ శిలాజాలకు ప్రసిద్ధి.
గ్రహశకలం ఢీకొన్న 6.6 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం పక్షుల్లో నియార్నితిస్ గుంపు మాత్రమే బతికింది; నేటి పక్షులన్నీ దాని వారసులు.
హెస్పరార్నితిఫార్మ్ = అంతరించిన జలపక్షుల గుంపు; ఈ కోప్రోలైట్‌లో దాని కాలి ఎముకలు లభించాయి.
మైక్రో-సీటీ స్కానింగ్ నమూనాను ధ్వంసం చేయకుండా లోపలి నిర్మాణాలను త్రిమితీయంగా చూపుతుంది.
అధ్యయన ప్రధాన రచయిత జింగ్‌మై ఓ'కానర్ (ఫీల్డ్ మ్యూజియం, చికాగో); నమూనాను కనుగొన్నది డేవిడ్ డెమార్ జూనియర్ (బర్క్ మ్యూజియం).

మెయిన్స్ కోణం

క్రిటేషియస్ చివరి దశలో సామూహిక విలుప్తి (mass extinction) సమయంలో కొన్ని పక్షి వంశాలు మాత్రమే ఎలా మనుగడ సాగించాయి అనేది శిలాజ శాస్త్రంలోని పెద్ద ప్రశ్నలలో ఒకటి. మాంటానాలోని హెల్ క్రీక్ ఫార్మేషన్‌లో లభించిన 6.6 కోట్ల ఏళ్ల నాటి కోప్రోలైట్‌లో ఈకలు, చేప పొలుసులు, హెస్పరార్నితిఫార్మ్ కాలి ఎముకలు కలిసి ఉండటం—అంటే టీ. రెక్స్ లేదా నానోటైరనస్ వంటి పెద్ద డైనోసార్ ఒక జలపక్షిని తిన్నట్టు—ఒకే నమూనాలో వేటగాడు-ఎర సంబంధాన్ని ప్రత్యక్షంగా నిరూపిస్తోంది. జలావాసాలతో సంబంధం ఉన్న పక్షులు గ్రహశకలం అనంతర పర్యావరణ అస్తవ్యస్తతను తట్టుకున్నాయనే వివరణకు ఇది సవాలు; ఎందుకంటే నీటికి దగ్గరగా జీవించిన హెస్పరార్నితిఫార్మ్‌లు కూడా అంతరించాయి. ఆధునిక తరహా జలనిరోధక ఈకలు, చిన్న ప్రాచీన శరీర ఈకల మిశ్రమం ఈ శిలాజంలో కనిపించడం—ఈకల నిర్మాణమే మనుగడలో పాత్ర పోషించి ఉండవచ్చనే దిశను సూచిస్తోంది. ముందుకు సాగే మార్గం: మ్యూజియంలలో ఇప్పటికే ఉన్న సాధారణంగా కనిపించే నమూనాలను మైక్రో-సీటీ వంటి విధ్వంసరహిత సాంకేతికతలతో మళ్లీ పరిశీలించడం, ఆవాసం-ఆధారిత వివరణలతో పాటు శరీర నిర్మాణ లక్షణాలను కలిపి పరీక్షించడం.

కీలక పదాలు

కోప్రోలైట్ (Coprolite): శిలాజంగా మారిన జంతువుల విసర్జితం; పూర్వకాలపు ఆహారపు అలవాట్లను తెలిపే ఆధారం.
హెల్ క్రీక్ ఫార్మేషన్: ఈశాన్య మాంటానాలోని శిలాజ నిక్షేప ప్రాంతం; ఇక్కడే 2016లో ఈ నమూనా లభించింది.
హెస్పరార్నితిఫార్మ్: అంతరించిపోయిన జలపక్షుల గుంపు; దీని కాలి ఎముకలు కోప్రోలైట్‌లో దొరికాయి.
నియార్నితిస్ (Neornithes): గ్రహశకలం ఢీకొన్న తర్వాత బతికిన ఒకే పక్షి గుంపు; నేటి పక్షులన్నీ దీని నుంచే వచ్చాయి.
మైక్రో-సీటీ స్కానింగ్: నమూనాను పగలగొట్టకుండా లోపలి భాగాలను త్రిమితీయంగా చూపే అధునాతన స్కానింగ్ పద్ధతి.
నానోటైరనస్ / టీ. రెక్స్: ఆ జలపక్షిని తినివేసి ఉండవచ్చని భావిస్తున్న పెద్ద మాంసాహార డైనోసార్లు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

శిలాజ మలం (కోప్రోలైట్) అధ్యయనం పూర్వకాలపు ఆహార గొలుసులను పునర్నిర్మించడంలో ఎలా ఉపయోగపడుతుంది? మాంటానా ఆవిష్కరణను ఉదాహరణగా చర్చించండి.
క్రిటేషియస్ చివరి దశ విలుప్తిలో కొన్ని పక్షులు మాత్రమే బతికాయి. జలావాస సిద్ధాంతానికి హెస్పరార్నితిఫార్మ్ ఆవిష్కరణ ఎలా సవాలు విసురుతోంది?
మైక్రో-సీటీ వంటి విధ్వంసరహిత సాంకేతికతలు మ్యూజియం సేకరణలలోని పాత నమూనాల పునఃపరిశీలనను ఎలా మార్చగలవు?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తఇస్లామాబాద్‌లో రోడ్ల దిగ్బంధానికి ఏ పార్టీకీ అధికారం లేదు: ఐహెచ్‌సీ →

← అన్ని వార్తలు