యూపీఐ కొత్త విధానం అమల్లోకి; వినియోగదారులపై ఎండీఆర్ లేదు

యూపీఐ కొత్త విధానం అమల్లోకి వచ్చింది. నిర్దేశిత వర్తక లావాదేవీలపై ₹2,000 దాటితే 0.4 శాతం ఎండీఆర్ వర్తిస్తుందని, అయితే వినియోగదారుల నుంచి ఎండీఆర్ వసూలు చేయబోరని ప్రభుత్వం తెలిపింది. ఇంధనం, రైల్వే టికెట్లు, బీమా ప్రీమియం, విద్యుత్, నీటి బిల్లుల చెల్లింపులకు ₹2,000 దాటితే ఫ్లాట్ ₹5 ఎండీఆర్ ఉంటుంది. వ్యక్తుల మధ్య లావాదేవీలు మొత్తంతో సంబంధం లేకుండా ఉచితం. ₹2,000 వరకు వర్తక చెల్లింపులు ఉచితమే. కేవలం 4 శాతం వర్తక లావాదేవీలపైనే ప్రభావం ఉంటుందని ప్రభుత్వం చెప్పింది.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 16 సెప్టెం, 2026 11:56 AM IST

మూలం

Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#upi#mdr#digital payments#npci#banking

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

A 0.4% MDR applies on specified merchant UPI transactions above ₹2,000, but customers will not be charged. — Attributed to the government in the source; figure appears in source text.
Fuel, railway ticket, insurance premium and utility payments above ₹2,000 attract a flat ₹5 MDR instead of 0.4%. — Stated in the source's government-sourced FAQ section; consistent across the article.
Person-to-person UPI transfers remain free irrespective of amount, and merchant payments up to ₹2,000 remain free. — Attributed to the government; internally consistent.
MDR will apply to only about 4% of merchant transactions, with about 96% unaffected. — Attributed to the government; the two figures are mutually consistent.
The framework was introduced under the Payment and Settlement Systems Act, 2007 after deliberations by the UPI Steering Committee. — Attributed to the central government; no independent documentation cited in source.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI ఆర్థిక విశ్లేషకులు

ఇది యూపీఐ ఆర్థిక నమూనాలో మౌలిక మార్పు — ఇంతకాలం సున్నా రుసుముతో నడిచిన వ్యవస్థకు ఇప్పుడు ఒక ఆదాయ మార్గం ఏర్పడుతోంది. ప్రభుత్వ లెక్క ప్రకారం కేవలం 4 శాతం వర్తక లావాదేవీలపైనే ఎండీఆర్ వర్తిస్తుంది కాబట్టి, ఖర్చు భారం పెద్ద విలువ గల చెల్లింపులు స్వీకరించే వ్యాపారులపైనే కేంద్రీకృతమవుతుంది; చిన్న వర్తకులు, వ్యక్తుల మధ్య చెల్లింపులు బయటే ఉంటాయి. లాభం పొందేది బ్యాంకులు, పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు, యూపీఐ యాప్ సంస్థలు — వాటికి ఇప్పటివరకు లేని ఆదాయ ప్రవాహం దొరుకుతుంది.

వినియోగదారులపై ఎండీఆర్ వసూలు చేయకూడదని, యాప్‌లు ప్లాట్‌ఫామ్ ఫీజులు లేదా దాగిన ఛార్జీలు విధించకూడదని స్పష్టం చేయడం ద్వారా రిటైల్ ధరలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని పరిమితం చేయడమే విధాన లక్ష్యం.
ఇంధనం, రైల్వే టికెట్లు, బీమా ప్రీమియం, విద్యుత్, నీటి బిల్లులు, విద్యా రుసుములు వంటి పెద్ద విలువ, తక్కువ మార్జిన్ రంగాలకు శాతం రేటు కాకుండా ఫ్లాట్ ₹5 పెట్టడం ఆర్థికంగా అర్థవంతమైన రూపకల్పన — పెద్ద మొత్తాలపై ఖర్చు అనియంత్రితంగా పెరగదు.
నెలకు ₹1 లక్ష వరకు క్యూఆర్ ద్వారా స్వీకరించే చిన్న వర్తకులకు సున్నా ఎండీఆర్ కొనసాగడం అంటే, డిజిటల్ చెల్లింపుల విస్తరణలో అత్యంత సున్నితమైన వర్గంపై భారం పడకుండా చూడటం.
ఈ ఆదాయం గ్రామీణ, పట్టణ శివారు ప్రాంతాల్లో చెల్లింపుల మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణకు వినియోగించాలన్నది ప్రకటిత ఉద్దేశం; అంటే స్వల్పకాలిక ఖర్చుకు బదులుగా దీర్ఘకాలిక వ్యవస్థ నిలకడ ఆశిస్తున్నారు.
మరో వైపు వాదన కూడా ఉంది — వ్యాపార ఖర్చులు పెరిగినప్పుడు అవి ఏదో ఒక రూపంలో ధరల్లోకి చొచ్చుకుపోవచ్చు, కాబట్టి 'పాస్ ఆన్ చేయకూడదు' అనే సూచన ఆచరణలో ఎంత గట్టిగా అమలవుతుందన్నదే కీలకం.

గమనించాల్సినవి — పెద్ద విలువ లావాదేవీలు స్వీకరించే వ్యాపారులు ఎండీఆర్‌ను పరోక్షంగా వినియోగదారులపైకి మళ్లిస్తారా, లేదా కార్డులు/నగదు వైపు మొగ్గుతారా — అలాగే ₹2,000 పరిమితి కింద చెల్లింపులను విభజించే ప్రవర్తన కనిపిస్తుందా అన్నది గమనించాలి.

ఈ కథనం ఎండీఆర్ ద్వారా ఎంత ఆదాయం సమకూరుతుంది, బ్యాంకులు–పీఎస్‌పీలు–యాప్‌ల మధ్య అది ఎలా పంపిణీ అవుతుంది, పాస్-ఆన్ నిషేధాన్ని ఎలా అమలు చేస్తారు లేదా ఉల్లంఘనలకు ఏ చర్యలు ఉంటాయన్నది స్థాపించలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

యూపీఐ (యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్) చెల్లింపులపై ఇప్పటివరకు ఎలాంటి రుసుములు లేవు; ఇప్పుడు కేంద్రం కొత్త ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను అమల్లోకి తెచ్చి, నిర్దేశిత వర్తక (మర్చంట్) లావాదేవీలపై ₹2,000 దాటితే 0.4 శాతం ఎండీఆర్ (మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్) విధించింది. ఈ రుసుము వర్తక చెల్లింపుల వ్యవస్థ లోపలే వర్తిస్తుంది, వినియోగదారుల నుంచి వసూలు చేయరాదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. ఇంధనం, రైల్వే టికెట్లు, బీమా ప్రీమియం, విద్యుత్/నీటి బిల్లులు, విద్యా ఫీజుల వంటి నిర్దేశిత విభాగాలకు 0.4 శాతం కాకుండా ఫ్లాట్ ₹5 ఎండీఆర్ వర్తిస్తుంది. ఈ విధానం చెల్లింపులు మరియు పరిష్కార వ్యవస్థల చట్టం, 2007 కింద, యూపీఐ స్టీరింగ్ కమిటీ చర్చల అనంతరం తెచ్చినది.

ముఖ్యాంశాలు

నిర్దేశిత వర్తక లావాదేవీలపై ₹2,000 దాటితే 0.4 శాతం ఎండీఆర్ వర్తిస్తుంది; వినియోగదారుల నుంచి ఎండీఆర్ వసూలు చేయరు.
ఇంధనం, రైల్వే టికెట్లు, బీమా ప్రీమియం, విద్యుత్/నీటి బిల్లుల చెల్లింపులు ₹2,000 దాటితే ఫ్లాట్ ₹5 ఎండీఆర్ (0.4 శాతం కాదు).
వ్యక్తుల మధ్య (P2P) యూపీఐ లావాదేవీలు మొత్తంతో సంబంధం లేకుండా పూర్తిగా ఉచితం.
వర్తకులకు ₹2,000 వరకు చేసే చెల్లింపులు జీరో-ఎండీఆర్‌గా కొనసాగుతాయి.
ఎండీఆర్ వర్తించేది కేవలం 4 శాతం వర్తక లావాదేవీలపైనే; సుమారు 96 శాతం లావాదేవీలపై ప్రభావం ఉండదు.
P2PM విభాగంలో యూపీఐ క్యూఆర్ కోడ్ ద్వారా నెలకు ₹1 లక్ష వరకు స్వీకరించే చిన్న వర్తకులకు జీరో ఎండీఆర్ కొనసాగుతుంది.
విద్యా ఫీజులు (స్కూల్ ట్యూషన్, యూనివర్సిటీ టర్మ్ ఫీజు, ప్రవేశ పరీక్షలు) ₹2,000 దాటితే ఫ్లాట్-ఫీ లేదా క్యాప్డ్ రేట్ వర్తిస్తుంది; ₹2,000 వరకు ఉచితం.
యూపీఐ యాప్ ప్రొవైడర్లు ప్లాట్‌ఫామ్ ఫీజులు లేదా దాగిన రుసుములు విధించడం స్పష్టంగా నిషేధించబడింది.

కాలక్రమం

చెల్లింపులు మరియు పరిష్కార వ్యవస్థల చట్టం, 2007ఈ చట్టం కిందనే కొత్త యూపీఐ ఎండీఆర్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను కేంద్రం ప్రవేశపెట్టింది.
ఫ్రేమ్‌వర్క్‌కు ముందుయూపీఐ స్టీరింగ్ కమిటీ వర్తించే రేట్లు, నిర్వహణ ఏర్పాట్లు, వినియోగదారుల రక్షణలపై వివరణాత్మక చర్చలు జరిపింది.
అక్టోబర్ 15యూపీఐ వర్తక చెల్లింపులపై రుసుములు ప్రారంభమవుతాయని మూలంలో పేర్కొనబడింది.
ప్రస్తుతంకొత్త యూపీఐ ఫ్రేమ్‌వర్క్ అమల్లోకి వచ్చింది; ప్రభుత్వం ఎఫ్ఏక్యూలతో పాటు పత్రికా ప్రకటన విడుదల చేసింది.

ఎవరికి సంబంధం

యూపీఐ వినియోగదారులు — వ్యక్తుల మధ్య చెల్లింపులు, ₹2,000 వరకు వర్తక చెల్లింపులు ఉచితం; ఎండీఆర్ భారం వారిపై మోపరాదు.
వర్తకులు (మర్చంట్లు) — ₹2,000 దాటిన నిర్దేశిత లావాదేవీలపై 0.4 శాతం లేదా ఫ్లాట్ ₹5 ఎండీఆర్ చెల్లింపుల వ్యవస్థలో భరించాలి.
చిన్న వర్తకులు (P2PM) — నెలకు ₹1 లక్ష వరకు క్యూఆర్ ద్వారా స్వీకరణపై జీరో ఎండీఆర్ రక్షణ కొనసాగుతుంది.
బ్యాంకులు, పేమెంట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు, యూపీఐ యాప్ సంస్థలు — పెద్ద వర్తక లావాదేవీల ఆదాయంతో చెల్లింపుల మౌలిక వసతుల విస్తరణ; అదే సమయంలో ఎండీఆర్ వినియోగదారులకు బదిలీ కాకుండా చూడాలి.
కేంద్ర ప్రభుత్వం / ఎన్‌పీసీఐ / యూపీఐ స్టీరింగ్ కమిటీ — జీరో-ఫీ యుగం ముగించి యూపీఐ దీర్ఘకాలిక స్థిరత్వాన్ని సాధించడం, వినియోగదారుల రక్షణ.
రైల్వేలు, ఇంధన రిటైలర్లు, బీమా, యుటిలిటీ, విద్యా సంస్థలు — ₹2,000 దాటిన లావాదేవీలపై శాతం రుసుము కాకుండా ఫ్లాట్ ₹5 ఎండీఆర్‌తో ఖర్చు పరిమితం.

ఎందుకు ముఖ్యం

భారత డిజిటల్ చెల్లింపుల వెన్నెముకగా ఉన్న యూపీఐలో ఇది జీరో-ఫీ నుంచి పరిమిత రుసుముల వైపు మొదటి పెద్ద మార్పు; ఇది వ్యవస్థ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి ఆదాయ మార్గం కల్పిస్తుంది. అదే సమయంలో వ్యక్తిగత చెల్లింపులు, చిన్న మొత్తాలు, చిన్న వర్తకులను ఉచితంగా ఉంచడం ద్వారా డిజిటల్ చెల్లింపుల విస్తృతిని కాపాడాలని ప్రభుత్వం చూస్తోంది. ఈ రుసుము వర్తకుల ద్వారా వినియోగదారులకు బదిలీ అవుతుందా లేదా అన్నదే అమలులో అసలు పరీక్ష.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ఎండీఆర్ = మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ — వర్తక చెల్లింపుల వ్యవస్థలో విధించే రుసుము, వినియోగదారులపై కాదు.
కొత్త యూపీఐ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఆధారం: చెల్లింపులు మరియు పరిష్కార వ్యవస్థల చట్టం, 2007.
నిర్దేశిత వర్తక లావాదేవీలు ₹2,000 దాటితే 0.4% ఎండీఆర్; ఇంధనం/రైల్వే/బీమా/విద్యుత్-నీటి బిల్లులకు ఫ్లాట్ ₹5.
P2P లావాదేవీలు మొత్తంతో సంబంధం లేకుండా ఉచితం; ₹2,000 వరకు వర్తక చెల్లింపులూ ఉచితం.
P2PM విభాగం: నెలకు ₹1 లక్ష వరకు క్యూఆర్ స్వీకరణ చిన్న వర్తకులకు జీరో ఎండీఆర్.
ప్రభుత్వ అంచనా: 4% వర్తక లావాదేవీలపై ఎండీఆర్; 96% ప్రభావితం కాదు.

మెయిన్స్ కోణం

యూపీఐ పూర్తిగా ఉచిత నమూనాతో ప్రపంచస్థాయి స్కేల్‌ను సాధించినా, ఆ నమూనా దీర్ఘకాలంలో కొనసాగలేదని ఎన్‌పీసీఐ అభిప్రాయం నేపథ్యంలో కేంద్రం చెల్లింపులు మరియు పరిష్కార వ్యవస్థల చట్టం, 2007 కింద, యూపీఐ స్టీరింగ్ కమిటీ చర్చల అనంతరం కొత్త ఎండీఆర్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ తెచ్చింది. దీని రూపకల్పన లక్ష్యం రెండు రకాలుగా ఉంది: ఒకవైపు పెద్ద వర్తక లావాదేవీలపై 0.4 శాతం (నిర్దేశిత రంగాల్లో ఫ్లాట్ ₹5) రుసుముతో బ్యాంకులు, పీఎస్‌పీలు, యాప్ సంస్థలకు ఆదాయం కల్పించి గ్రామీణ, పాక్షిక-పట్టణ ప్రాంతాల్లో మౌలిక వసతుల విస్తరణకు వీలు కల్పించడం; మరోవైపు వ్యక్తిగత చెల్లింపులు, ₹2,000 లోపు వర్తక చెల్లింపులు, నెలకు ₹1 లక్ష వరకు స్వీకరించే P2PM చిన్న వర్తకులను ఉచితంగా ఉంచి డిజిటల్ చేరికను కాపాడడం. ప్రభుత్వ అంచనా ప్రకారం 96 శాతం వర్తక లావాదేవీలు ప్రభావితం కావు. అయినా అసలు సవాలు అమలులోనే ఉంది — వర్తకులు ఎండీఆర్‌ను ధరల్లో లేదా అదనపు వసూళ్ల రూపంలో వినియోగదారులపైకి మళ్లించకుండా బ్యాంకులు నిరోధించడం, యాప్‌లు ప్లాట్‌ఫామ్/దాగిన రుసుములు విధించకుండా చూడడం అవసరం. పారదర్శక వెల్లడి, ఫిర్యాదు పరిష్కార మార్గాలు, నిరంతర పర్యవేక్షణ ద్వారానే స్థిరత్వం-సార్వజనీనత మధ్య సమతూకం సాధ్యం.

కీలక పదాలు

యూపీఐ (UPI): యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ — క్యూఆర్ కోడ్/యాప్ ద్వారా తక్షణ డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థ.
ఎండీఆర్ (MDR): మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ — వర్తక చెల్లింపుల వ్యవస్థలో వసూలు చేసే రుసుము; వినియోగదారుపై విధించే ఫీజు కాదు.
P2PM: పర్సన్-టు-పర్సన్ మర్చంట్ విభాగం; నెలకు ₹1 లక్ష వరకు క్యూఆర్ ద్వారా స్వీకరించే చిన్న వర్తకులకు జీరో ఎండీఆర్.
ఎన్‌పీసీఐ (NPCI): యూపీఐని నిర్వహించే సంస్థ; జీరో-ఫీ యుగం ముగియాల్సిందేనని పేర్కొంది.
చెల్లింపులు మరియు పరిష్కార వ్యవస్థల చట్టం, 2007: ఈ చట్టం కింద కొత్త యూపీఐ ఎండీఆర్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను కేంద్రం ప్రవేశపెట్టింది.
యూపీఐ స్టీరింగ్ కమిటీ: వర్తించే రేట్లు, నిర్వహణ ఏర్పాట్లు, వినియోగదారుల రక్షణలపై చర్చలు జరిపిన కమిటీ.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

యూపీఐపై కొత్త ఎండీఆర్ విధానం డిజిటల్ చెల్లింపుల విస్తృతిని దెబ్బతీయకుండా వ్యవస్థ ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని సాధించగలదా? విశ్లేషించండి.
జీరో-ఎండీఆర్ నమూనా నుంచి పరిమిత రుసుముల నమూనాకు మారడంలో వినియోగదారుల రక్షణ ఎలా నిర్ధారించవచ్చు? ప్రస్తుత ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లోని నిబంధనలను ఉదాహరణగా చర్చించండి.
నిర్దేశిత రంగాల్లో శాతం రుసుముకు బదులు ఫ్లాట్ ₹5 ఎండీఆర్ విధించడం వెనుక ఉన్న ఆర్థిక తర్కమేమిటి?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తబంగ్లా ప్రధాని రెహ్మాన్‌కు రెండు ఆహ్వానాలు పంపాం: భారత విదేశాంగ శాఖ →

← అన్ని వార్తలు