చివరి మావోయిస్టు నేత గణపతి కోసం కొనసాగుతున్న వేట

1979 సెప్టెంబరులో బెయిల్ ఉల్లంఘించి అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లిన మావోయిస్టు నేత ముప్పాళ లక్ష్మణరావు అలియాస్ గణపతి 47 ఏళ్లుగా పరారీలో ఉన్నారు. ఆయన 1992 నుంచి 2018 వరకు నిషేధిత పార్టీకి నేతృత్వం వహించి, తర్వాత బాసవరాజుకు పగ్గాలు అప్పగించారు. బాసవరాజు 2025 మేలో బస్తర్‌లో ఎన్‌కౌంటర్‌లో మరణించారు. ఝీరం లోయ ఊచకోత కేసులో 10 మంది మావోయిస్టులకు రాయ్‌పూర్ కోర్టు ఉరిశిక్ష విధించింది. గణపతి ఫొటో ఒక్కటే ఉంది, రికార్డుల్లో 10 మారుపేర్లు ఉన్నాయి.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 18 సెప్టెం, 2026 12:48 PM IST

మూలం

Hindustan Times — India · అసలు వార్త చదవండి ↗

#maoist#ganpati#naxalism#security#bastar

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Muppala Laxman Rao, alias Ganpati, has been a fugitive for 47 years after jumping bail in September 1979. — Figures appear in source; attributed to police records and reporting, not independently verifiable.
A Raipur court sentenced 10 Maoists to death for the 2013 Jhiram Valley massacre in which 27 people were killed. — Stated as court action in source with date reference 'Wednesday'; consistent internally.
Only one grainy photograph from the 2000s exists, and government records list 10 aliases. — Repeated in source; sourced to government records via reporting.
Inputs once traced Ganpati to a town in Telangana and to Bijapur, both proving false. — Attributed to a senior government official who asked not to be named — unverified.
Ganpati led the banned party from 1992 to 2018, handing over to Basavaraju, killed in Bastar in May 2025. — Dates appear in source and align with officials' statements quoted.

Hindustan Times — India ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

గణపతి కోసం సాగుతున్న వేట ఇప్పుడు కేవలం భద్రతా వ్యవహారం కాదు — అది ప్రభుత్వ రాజకీయ కథనానికి మిగిలిన ఒకే ఒక ముడి. మార్చి 30న నక్సలిజం అంతమైందని ప్రకటించిన తర్వాత, ఆరు దశాబ్దాల తిరుగుబాటును అణచివేసిన ఘనతను కేంద్రం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రాజకీయ పెట్టుబడిగా మలచుకునే అవకాశం ఉంది; కానీ ఉద్యమాన్ని నిర్మించిన వ్యక్తి పట్టుబడకుండా ఉన్నంత కాలం ఆ విజయ ప్రకటన అసంపూర్ణంగానే కనిపిస్తుంది. ఝీరం లోయ కేసులో 10 మందికి ఉరిశిక్ష పడటం కాంగ్రెస్‌కు — ఆ దాడిలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన వారిలో ఎక్కువ మంది ఆ పార్టీ సీనియర్ నేతలే — న్యాయం జరిగిందన్న భావనను ఇస్తుంది, అదే సమయంలో అణచివేత విధానానికి బలం చేకూరుస్తుంది.

నక్సలిజం ముగిసిందన్న ప్రకటనతో భద్రతా విజయాన్ని రాజకీయ ఆస్తిగా మార్చుకునే అవకాశం అధికార పక్షానికి లభిస్తుంది, ప్రత్యేకించి ఛత్తీస్‌గఢ్, తెలంగాణ, జార్ఖండ్ వంటి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో.
ఝీరం లోయ దాడిలో మరణించిన 27 మందిలో ఎక్కువ మంది కాంగ్రెస్ సీనియర్ నేతలే కావడంతో, ఈ తీర్పు విషయంలో పార్టీలకు మధ్య తీవ్ర విభేదాలు కనిపించే అవకాశం తక్కువ.
లొంగుబాట్లు, అరెస్టులు వరుసగా జరుగుతుండటం ప్రభుత్వ లొంగుబాటు విధానానికి విశ్వసనీయత ఇస్తుంది; పునరావాసం, న్యాయ ప్రక్రియ ఎలా సాగుతుందన్నదే తదుపరి రాజకీయ పరీక్ష.
గణపతి తెలంగాణలో ఉన్నారన్న సమాచారం గతంలో వచ్చిందని కథనం చెబుతోంది — ఇది కేంద్ర, రాష్ట్ర ఏజెన్సీల సమన్వయంపై ప్రశ్నలు రేపే అవకాశం ఉంది.
గ్రామస్తుల మద్దతు ఇప్పుడు మావోయిస్టులకు లేదన్న అంచనా నిజమైతే, అది కేవలం భద్రతా మార్పు కాదు — ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో రాజకీయ, పరిపాలనా ఖాళీని ఎవరు భర్తీ చేస్తారన్న ప్రశ్న ముందుకొస్తుంది.

గమనించాల్సినవి — గణపతి ఆచూకీపై ఏదైనా పురోగతి, లేదా ఝీరం తీర్పుపై కాంగ్రెస్ సహా పార్టీల స్పందన — వీటినే రాజకీయ కథనం తదుపరి మలుపుగా గమనించాలి.

గణపతి ఎక్కడ ఉన్నారు, జీవించి ఉన్నారా, ఆరోగ్య స్థితి ఏమిటి అనే విషయాలను ఈ కథనం నిర్ధారించలేదు; పాత సమాచారాలు తప్పుగా తేలాయని మాత్రమే చెబుతోంది.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 10 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

తెలంగాణలోని కరీంనగర్‌కు చెందిన ముప్పాళ లక్ష్మణరావు అలియాస్ గణపతి, 1979 సెప్టెంబరులో బెయిల్ ఉల్లంఘించి అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లిన నాటి నుంచి 47 ఏళ్లుగా పరారీలో ఉన్నారు. హైస్కూల్ ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేసిన ఆయన 1980ల ఆరంభంలో బస్తర్ అడవుల్లోకి ప్రవేశించి, 1992 నుంచి 2018 వరకు నిషేధిత సీపీఐ (మావోయిస్టు) పార్టీకి నేతృత్వం వహించారు. ప్రస్తుతం మావోయిస్టు ఉద్యమం కుప్పకూలింది — మార్చి 30న భారత్ నక్సల్ తిరుగుబాటు అంతమైందని ప్రకటించింది, కేంద్ర కమిటీ నేతలు లొంగిపోతున్నారు లేదా అరెస్టవుతున్నారు. అయినా ఇంటెలిజెన్స్ సంస్థలకు, భద్రతా బలగాలకు ఒక్క వేట మాత్రం అసంపూర్ణంగా మిగిలింది — గణపతిని పట్టుకోవడం.

ముఖ్యాంశాలు

ముప్పాళ లక్ష్మణరావు అలియాస్ గణపతి 47 ఏళ్లుగా పరారీలో ఉన్నారు; 1979 సెప్టెంబరులో బెయిల్ ఉల్లంఘించి అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లారు, ఆ తర్వాత అరెస్టు కాలేదు.
ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో ఆయనకు 10 వేర్వేరు మారుపేర్లు, కేవలం ఒకే ఒక ఫొటో (2000ల నాటి అస్పష్ట చిత్రం) ఉన్నాయి.
గణపతి 1992 నుంచి 2018 వరకు నిషేధిత పార్టీకి నాయకత్వం వహించి, నంబాల కేశవరావు అలియాస్ బాసవరాజుకు పగ్గాలు అప్పగించారు; బాసవరాజు 2025 మేలో బస్తర్‌లో ఎన్‌కౌంటర్‌లో మరణించారు.
బుధవారం రాయ్‌పూర్ కోర్టు 2013 ఝీరం లోయ ఊచకోత కేసులో 10 మంది మావోయిస్టులకు ఉరిశిక్ష విధించింది; ఆ దాడిలో 27 మంది — ఎక్కువ మంది సీనియర్ కాంగ్రెస్ నేతలు — మరణించారు.
అదే రోజు పశ్చిమ బెంగాల్‌లో సీపీఐ (మావోయిస్టు) మాజీ కేంద్ర కమిటీ సభ్యుడు అసీమ్ మండల్ దాదాపు మూడు దశాబ్దాల అజ్ఞాతం తర్వాత లొంగిపోయారు.
జూలైలో చివరి క్రియాశీల కేంద్ర కమిటీ నేత మిసిర్ బెస్రా జార్ఖండ్‌లో ఆశ్రయం నుంచి పారిపోతూ పట్టుబడ్డారు.
తిరుగుబాటు ఉచ్ఛస్థాయిలో దేశవ్యాప్తంగా 120కి పైగా జిల్లాలు వామపక్ష తీవ్రవాదం (LWE) ప్రభావితంగా ఉండేవి; నేడు ఒక్క జిల్లా లేదా గ్రామం కూడా LWE ప్రభావితం కాదు.
గణపతి కాలంలోని ఘోర దాడులు: 2010 దంతెవాడ ఆకస్మిక దాడిలో 76 మంది భద్రతా సిబ్బంది, మల్కన్‌గిరి ఎన్‌కౌంటర్‌లో 38 మంది గ్రేహౌండ్స్ కమాండోలు మరణించారు.

కాలక్రమం

1970గణపతి బీఎస్సీ పట్టా పొందారు; తర్వాత హైస్కూల్ ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశారు.
1970లుహింసాత్మక విద్యార్థి ఆందోళనలు, తీవ్రవాద విద్యార్థి సంఘంలో పాత్ర కారణంగా రెండుసార్లు అరెస్టు.
1979 సెప్టెంబరుబెయిల్ ఉల్లంఘించి అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లారు; అప్పటి నుంచి అరెస్టు కాలేదు.
1980ల ఆరంభంపోలీసుల అంచనా ప్రకారం బస్తర్ అడవుల్లోకి ప్రవేశించారు.
1992నిషేధిత మావోయిస్టు పార్టీ నాయకత్వం చేపట్టారు.
2011కేంద్ర కమిటీ సభ్యుడు కిషన్‌జీ హతమయ్యారు.
2010దంతెవాడ ఆకస్మిక దాడిలో 76 మంది భద్రతా సిబ్బంది మృతి.
2013ఝీరం లోయ ఊచకోత — 27 మంది మృతి.
2018పార్టీ పగ్గాలను బాసవరాజుకు అప్పగించారు.
2023లొంగిపోయిన కమాండర్ రాజ్‌మన్ ప్రకారం, ఒక సమావేశానికి వచ్చినప్పుడు అడవిలో గణపతిని చివరిసారి చూశారు.

ఎవరికి సంబంధం

ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో, పోలీసు, భద్రతా బలగాలు — గణపతిని పట్టుకోవడం అసంపూర్ణ వేటగా మిగిలింది; లొంగిపోయిన కేడర్‌ల ద్వారా ఆచూకీ దొరుకుతుందని ఆశ.
గణపతి — భారత్‌లో అత్యధిక కాలం వాంటెడ్ ఫ్యుజిటివ్‌లలో ఒకరు; ఒకే ఫొటో, 10 మారుపేర్లతో అజ్ఞాతంలో.
లొంగిపోయిన మావోయిస్టులు (రూపేష్, కందగట్ల యాదగిరి అలియాస్ రాజ్‌మన్) — పునరావాసం, పదేపదే విచారణ; గణపతి ఆచూకీ తెలియదని చెబుతున్నారు.
ఝీరం లోయ దాడి బాధితుల కుటుంబాలు, కాంగ్రెస్ — 27 మంది మృతి — ఎక్కువ మంది సీనియర్ కాంగ్రెస్ నేతలు; 13 ఏళ్ల తర్వాత న్యాయం.
ఉరిశిక్ష పడిన 10 మంది దోషుల కుటుంబాలు — కోర్టు తీర్పును వ్యతిరేకిస్తూ నిర్దోషిత్వం వాదిస్తున్నారు.
బస్తర్, ఇతర రాష్ట్రాల అటవీ గ్రామాల ప్రజలు — ఒకప్పుడు నక్సల్స్‌కు సమాచార, ఆశ్రయ మూలం; ఇప్పుడు మద్దతు ఇవ్వడం లేదు.
సీఆర్‌పీఎఫ్, గ్రేహౌండ్స్ వంటి బలగాలు — దంతెవాడలో 76, మల్కన్‌గిరిలో 38 మంది కమాండోలను కోల్పోయిన చరిత్ర.

ఎందుకు ముఖ్యం

ఆరు దశాబ్దాల్లో మొదటిసారి భారత నక్సల్ ప్రాంతాల్లో తుపాకులు మౌనం వహించాయి; ఒకప్పుడు 120కి పైగా జిల్లాలను తాకిన వామపక్ష తీవ్రవాదం ఇప్పుడు ఏ జిల్లాలోనూ లేదు. అయినా ఉద్యమాన్ని నిర్మించిన, ఐఈడీలు–బాంబులు తయారు చేయడం నేర్పిన నేత ఇంకా పట్టుబడకపోవడం భద్రతా సంస్థలకు అసంపూర్ణ అధ్యాయం. లొంగుబాట్లు, అరెస్టులు, ఉరిశిక్ష తీర్పులు కలిపి తిరుగుబాటు ముగింపు దశకు చట్టపరమైన, రాజకీయ ముఖం ఇస్తున్నాయి.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

ముప్పాళ లక్ష్మణరావు అలియాస్ గణపతి — 1992–2018 మధ్య నిషేధిత సీపీఐ (మావోయిస్టు) అధినేత; తెలంగాణలోని కరీంనగర్‌లో జననం.
నంబాల కేశవరావు అలియాస్ బాసవరాజు — 2018లో పార్టీ పగ్గాలు స్వీకరించి 2025 మేలో బస్తర్ ఎన్‌కౌంటర్‌లో మరణించారు.
ఝీరం లోయ ఊచకోత (2013) — 27 మంది మృతి; రాయ్‌పూర్ కోర్టు 13 ఏళ్ల తర్వాత 10 మందికి ఉరిశిక్ష.
2010 దంతెవాడ దాడిలో 76 మంది భద్రతా సిబ్బంది; మల్కన్‌గిరి ఎన్‌కౌంటర్‌లో 38 మంది గ్రేహౌండ్స్ కమాండోలు మృతి.
ఉచ్ఛస్థాయిలో 120కి పైగా జిల్లాలు LWE ప్రభావితం; నేడు ఒక్క జిల్లా/గ్రామం కూడా కాదు.
మార్చి 30న నక్సల్ తిరుగుబాటు అంతమైందని ప్రకటన; అప్పటి నుంచి ఏ మావోయిస్టు దాడీ నమోదు కాలేదు.

మెయిన్స్ కోణం

భారత్‌లో అత్యంత దీర్ఘకాలిక అంతర్గత భద్రతా సవాలుగా నిలిచిన వామపక్ష తీవ్రవాదం, గణపతి వంటి నేతలు గ్రామీణులను గెరిల్లా పోరాట యోధులుగా మార్చి, వేల గ్రామాల్లో సమాంతర పాలన వ్యవస్థలు నెలకొల్పడం ద్వారా 120కి పైగా జిల్లాలకు విస్తరించింది. దాని క్షీణతకు కారణాలు మూలం స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి: అటవీ ప్రాంతాల్లో బలగాల నిరంతర ఉనికి, అగ్రనేతల ఎన్‌కౌంటర్లు–అరెస్టులు (బాసవరాజు, మిసిర్ బెస్రా), సామూహిక లొంగుబాట్లు (రూపేష్, రాజ్‌మన్, అసీమ్ మండల్), ఝీరం లోయ తీర్పు వంటి న్యాయపరమైన జవాబుదారీతనం, మరీ ముఖ్యంగా ఒకప్పుడు అతిపెద్ద సమాచార మూలంగా ఉన్న గ్రామీణుల మద్దతు తొలగిపోవడం. అయితే ఉద్యమ ముగింపును సంపూర్ణంగా ప్రకటించడానికి రెండు పరీక్షలు మిగిలాయి — ఒకటి, ఒకే ఫొటో, 10 మారుపేర్లతో నగరాల్లోనూ కొత్త పేరుతో ఉండగలిగే వ్యవస్థాపక నేతను పట్టుకోవడం; రెండు, లొంగిపోయిన కేడర్‌లకు జగదల్‌పూర్ వంటి ప్రభుత్వ పర్యవేక్షిత కేంద్రాల్లో పునరావాసం, తీర్పులపై కుటుంబాల అభ్యంతరాలను న్యాయ ప్రక్రియ ద్వారా పరిష్కరించడం. ముందుకు సాగే మార్గం — ఇంటెలిజెన్స్ ఆధారిత వేటను కొనసాగిస్తూనే, తిరిగి ఉద్యమం పుంజుకోకుండా అటవీ గ్రామాల్లో పాలన, అభివృద్ధి, ప్రజా విశ్వాసాన్ని స్థిరపరచడం.

కీలక పదాలు

వామపక్ష తీవ్రవాదం (LWE): మావోయిస్టు/నక్సల్ సాయుధ ఉద్యమాన్ని సూచించే అధికారిక పదం; ఉచ్ఛస్థాయిలో 120కి పైగా జిల్లాలను ప్రభావితం చేసింది.
సీపీఐ (మావోయిస్టు) కేంద్ర కమిటీ: నిషేధిత పార్టీ అత్యున్నత నిర్ణాయక వ్యవస్థ; బెస్రా, మండల్, రూపేష్ ఇందులో సభ్యులు.
ఝీరం లోయ ఊచకోత: 2013లో ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో జరిగిన మావోయిస్టు దాడి; 27 మంది — ఎక్కువగా సీనియర్ కాంగ్రెస్ నేతలు — మృతి.
ఐఈడీ (IED): మెరుగుపరచిన పేలుడు పరికరం; బలగాలపై దాడుల్లో మావోయిస్టుల ప్రధాన ఆయుధం, గణపతి కేడర్‌లకు నేర్పారని ఆరోపణ.
గ్రేహౌండ్స్: నక్సల్ వ్యతిరేక ప్రత్యేక కమాండో దళం; మల్కన్‌గిరి ఎన్‌కౌంటర్‌లో 38 మంది మృతి.
జగదల్‌పూర్ పునరావాస కేంద్రం: బస్తర్‌లో లొంగిపోయిన సీనియర్ మావోయిస్టులు ఉంటున్న ప్రభుత్వ పర్యవేక్షిత సదుపాయం.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

వామపక్ష తీవ్రవాదం క్షీణతకు దోహదపడిన భద్రతా, న్యాయ, సామాజిక కారణాలను గణపతి నాయకత్వ కాలం (1992–2018) నేపథ్యంలో విశ్లేషించండి.
'ఉద్యమం ముగిసినట్టు ప్రకటించడం సరిపోదు' — లొంగుబాటు, పునరావాసం, న్యాయ ప్రక్రియ కలిసి నక్సల్ ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో శాంతిని ఎలా స్థిరపరచగలవో చర్చించండి.
ఝీరం లోయ కేసులో 13 ఏళ్ల తర్వాత వచ్చిన ఉరిశిక్ష తీర్పు, తీవ్రవాద కేసుల్లో న్యాయ ప్రక్రియ ఆలస్యం గురించి ఏ ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతుంది?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తయూపీఐ ఎండీఆర్ భారం వినియోగదారులపై పడకుండా పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ →

← అన్ని వార్తలు