భూ అక్రమాల విచారణకు తెలంగాణ నలుగురు ఐఏఎస్‌ల కమిటీ

అనేక గ్రామాల్లో భూములకు సంబంధించిన ఆరోపిత అక్రమాలపై విచారణకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం నలుగురు ఐఏఎస్ అధికారుల కమిటీను ఏర్పాటు చేసింది. జీవో ఎంఎస్ నంబర్ 134లో పేర్కొన్న 16 అంశాలను ఇది పరిశీలిస్తుంది. మాజీ ముఖ్యమంత్రి కె.చంద్రశేఖర రావు, మాజీ మంత్రులు కె.టి.రామారావు, టి.హరీశ్ రావు, జి.జగదీశ్వర రెడ్డి, గంగుల కమలాకర్, ఎమ్మెల్యే పల్లా రాజేశ్వర్ రెడ్డికి సంబంధించిన భూములు ఇందులో ఉన్నాయి. ఎ.శ్రీదేవసేన కమిటీకి నేతృత్వం వహిస్తారు. రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం సెక్షన్ 22-ఏ కింద నిషేధిత జాబితా భూములపై సెప్టెంబర్ 16న అసెంబ్లీలో జరిగిన చర్చ అనంతరం ఈ ఉత్తర్వు వెలువడింది.

Harish Rao (BRS) ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 25 సెప్టెం, 2026 2:44 PM IST

మూలం

Harish Rao (BRS) · అసలు వార్త చదవండి ↗

#telangana#land irregularities#brs#ias committee#inquiry

డెస్క్ తనిఖీ · కొన్ని అంశాలు జాగ్రత్తగా చూడాలి

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (4)

Telangana government constituted a four-member IAS committee to probe alleged land irregularities covering 16 issues listed in G.O.Ms.No.134 — Attributed to the government order cited in the source; G.O. number appears in source
A Sridevasena heads the panel, with Rajeevgandhi Hanumanthu as convenor and Jangaon Collector Sandeep Kumar Jha as member — Names and designations appear in source as stated by the government
Lands linked to K. Chandrasekhar Rao, K.T. Rama Rao, T. Harish Rao, G. Jagadishwar Reddy, Gangula Kamalakar and Palla Rajeshwar Reddy are under inquiry — Listed in source as allegations under inquiry, not proven findings
The order followed a September 16 Assembly discussion on lands in the prohibited list under Section 22-A of the Registration Act — Date and legal provision appear in source; sourcing credited to TOI

Harish Rao (BRS) ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 3 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

తెలంగాణ ప్రభుత్వం అనేక గ్రామాల్లో భూములకు సంబంధించిన ఆరోపిత అక్రమాలపై విచారణ జరిపేందుకు నలుగురు ఐఏఎస్ అధికారుల కమిటీను ఏర్పాటు చేసింది. రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం సెక్షన్ 22-ఏ కింద నిషేధిత జాబితాలో ఉంచిన భూములపై సెప్టెంబర్ 16న శాసనసభలో జరిగిన చర్చ అనంతరం ఈ ఉత్తర్వు (జీవో ఎంఎస్ నంబర్ 134) వెలువడింది. ఆ చర్చలో మరింత పరిపాలనా చర్య అవసరమైన అక్రమాలు బయటపడ్డాయని ప్రభుత్వం పేర్కొంది. విచారణ పరిధిలో మాజీ ముఖ్యమంత్రి కె.చంద్రశేఖర రావు, మాజీ మంత్రులు కె.టి.రామారావు, టి.హరీశ్ రావు, జి.జగదీశ్వర రెడ్డి, గంగుల కమలాకర్, ఎమ్మెల్యే పల్లా రాజేశ్వర్ రెడ్డికి సంబంధించిన భూములు ఉన్నాయి.

ముఖ్యాంశాలు

జీవో ఎంఎస్ నంబర్ 134లో పేర్కొన్న 16 అంశాలను నలుగురు ఐఏఎస్‌ల కమిటీ విచారిస్తుంది.
కళాశాల, సాంకేతిక విద్యా కమిషనర్ ఎ.శ్రీదేవసేన కమిటీకి నేతృత్వం వహిస్తారు.
ప్రత్యేక కార్యదర్శి (రిజిస్ట్రేషన్లు, స్టాంపులు) రాజీవ్‌గాంధీ హనుమంతు కన్వీనర్; జనగాం కలెక్టర్ సందీప్ కుమార్ ఝా సభ్యుడు.
సంబంధిత జిల్లా గ్రామాల అంశాలను పరిశీలించినప్పుడు ఆ జిల్లా కలెక్టర్ కూడా సభ్యుడిగా ఉంటారు.
సిద్దిపేట జిల్లా మర్కూక్ మండలం ఎర్రవెల్లి, వెంకటాపూర్‌లో కేసీఆర్, ఆయన కుటుంబ సభ్యులు, సహచరుల భూములు విచారణ పరిధిలో ఉన్నాయి.
చిన్నకోడూరు మండలం రామంచలో రంగనాయకసాగర్ రిజర్వాయర్ ఆనుకుని ఉన్న హరీశ్ రావు కుటుంబ భూములు; కొండపాక మండలం వెలికట్టలో సర్వే నంబర్ 271లో అసైన్డ్ భూమి కొనుగోలు పరిశీలనలో ఉంది.
శంకర్‌పల్లి మండలం జన్వాడలో శతభిష అగ్రో తదితర సంస్థల భూములు కేటీఆర్ కుటుంబ సభ్యులు, సహచరులు కొన్నారన్న ఆరోపణలు పరిశీలిస్తారు.
మల్లన్నసాగర్ భూసేకరణ అక్రమాలపై దివంగత బీఆర్‌ఎస్ మాజీ ఎమ్మెల్యే ఎస్.రామలింగా రెడ్డి ఫిర్యాదు ఆధారంగా విచారణ — ఏటిగడ్డ కిష్టాపూర్, పల్లెపహాడ్, రాంపూర్, తుక్కాపూర్ గ్రామాలు.

కాలక్రమం

సెప్టెంబర్ 16రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం సెక్షన్ 22-ఏ కింద నిషేధిత జాబితాలో ఉంచిన భూములపై శాసనసభలో చర్చ.
చర్చ అనంతరం16 అంశాలపై విచారణకు జీవో ఎంఎస్ నంబర్ 134 జారీ; నలుగురు ఐఏఎస్‌ల కమిటీ ఏర్పాటు.
తదుపరి దశకమిటీ సత్వరమే నివేదిక సమర్పించాలని ఆదేశం; నిర్దిష్ట అంశాలపై మధ్యంతర నివేదికలు ఇవ్వవచ్చు.

ఎవరికి సంబంధం

తెలంగాణ ప్రభుత్వం — నిషేధిత జాబితా భూములపై అసెంబ్లీ చర్చలో బయటపడిన అక్రమాలపై పరిపాలనా చర్య తీసుకోవడం.
ఎ.శ్రీదేవసేన నేతృత్వంలోని నలుగురు ఐఏఎస్‌ల కమిటీ — చట్టాలు, నియమాలు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ఉల్లంఘనలను పరిశీలించి బాధ్యత నిర్ధారించి చర్యలు సిఫారసు చేయాలి.
బీఆర్‌ఎస్ నేతలు — కేసీఆర్, కేటీఆర్, హరీశ్ రావు, జగదీశ్వర రెడ్డి, గంగుల కమలాకర్, పల్లా రాజేశ్వర్ రెడ్డి, పి.రోహిత్ రెడ్డి — వారికి, కుటుంబ సభ్యులకు, సహచరులకు సంబంధించిన భూ లావాదేవీలు విచారణ పరిధిలో ఉన్నాయి.
జిల్లా కలెక్టర్లు, ప్రభుత్వ శాఖలు, స్థానిక సంస్థలు — కమిటీ కోరిన రికార్డులు, పత్రాలు, డేటా, సిబ్బంది, ఇతర సహాయం అందించాల్సి ఉంటుంది.
ప్రైవేటు సంస్థలు — శతభిష అగ్రో, రాజ్ హైటెక్ ఫార్మ్స్, రాజ్ పౌల్ట్రీ సంస్థలు, మానవిహ బ్రీడర్స్ ఎల్‌ఎల్‌పీ — ధరణి మాడ్యూల్, ఇతర ప్రక్రియల దుర్వినియోగం ఆరోపణలపై పరిశీలన.
మల్లన్నసాగర్, మిడ్ మానేరు నిర్వాసితులు — భూసేకరణ, పరిహారం, పునరావాస–పునఃస్థాపన ప్యాకేజీల అక్రమాలపై విచారణ.

ఎందుకు ముఖ్యం

ప్రభుత్వ, సీలింగ్-సర్‌ప్లస్, అసైన్డ్, జాగీర్, భూదాన్, ఇనామ్, అటవీ భూములు, భూసేకరణ, పునరావాసం, నీటి వనరులు, పరీవాహక ప్రాంతాలు, భూ రికార్డులు వంటి విస్తృత అంశాలపై విచారణ జరగడం తెలంగాణలో భూ పరిపాలన పారదర్శకతకు కీలక పరీక్ష. అత్యున్నత స్థాయిలోని మాజీ ముఖ్యమంత్రి, మాజీ మంత్రుల భూ లావాదేవీలు పరిశీలనలో ఉండటం వల్ల ఈ విచారణ రాజకీయంగానూ, పరిపాలనాపరంగానూ ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

జీవో ఎంఎస్ నంబర్ 134: తెలంగాణలో 16 భూ అంశాలపై విచారణకు నలుగురు ఐఏఎస్‌ల కమిటీ ఏర్పాటు ఉత్తర్వు.
రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం సెక్షన్ 22-ఏ: భూములను నిషేధిత జాబితాలో ఉంచే నిబంధన; దీనిపై సెప్టెంబర్ 16న అసెంబ్లీలో చర్చ.
కమిటీ చైర్‌పర్సన్: కళాశాల, సాంకేతిక విద్యా కమిషనర్ ఎ.శ్రీదేవసేన; కన్వీనర్: రాజీవ్‌గాంధీ హనుమంతు; సభ్యుడు: జనగాం కలెక్టర్ సందీప్ కుమార్ ఝా.
కమిటీ పరిధి: ప్రభుత్వ, సీలింగ్-సర్‌ప్లస్, అసైన్డ్, జాగీర్, భూదాన్, ఇనామ్, అటవీ భూముల ఉల్లంఘనలు.
ధరణి మాడ్యూల్ దుర్వినియోగం ఆరోపణలు: మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా బాలానగర్ మండలం గుండేడ్‌లో రాజ్ హైటెక్ ఫార్మ్స్ తదితర సంస్థలు.
మిడ్ మానేరు రిజర్వాయర్ పరిహారం, పునరావాస ప్యాకేజీల అక్రమాల విచారణ — బోయిన్‌పల్లి, మన్వాడ తదితర ప్రాంతాలు.

మెయిన్స్ కోణం

నిషేధిత జాబితా (సెక్షన్ 22-ఏ) భూములపై శాసనసభ చర్చ నుంచి మొదలైన ఈ విచారణ, భూ రికార్డుల నిర్వహణ, అసైన్డ్–భూదాన్–ఇనామ్ భూముల పరిరక్షణ, భూసేకరణ–పునరావాస ప్రక్రియల్లోని లోపాలను ఒకేసారి ముందుకు తెస్తోంది. కారణాలుగా మూలాధార రికార్డుల అస్పష్టత, ధరణి వంటి డిజిటల్ మాడ్యూళ్ల దుర్వినియోగ అవకాశాలు, రాజకీయ ప్రాబల్యంతో ముడిపడిన లావాదేవీలు కనిపిస్తాయి — విచారణ పరిధిలో మాజీ ముఖ్యమంత్రి, మాజీ మంత్రులు, ఎమ్మెల్యేలు, కార్పొరేట్ సంస్థల భూములు ఉండటం ఇందుకు నిదర్శనం. పరిణామాల పరంగా చూస్తే, ఇలాంటి కమిటీలు బాధ్యత నిర్ధారణ, చర్యల సిఫారసుకు మార్గం ఇచ్చినప్పటికీ, పరిపాలనా విచారణ రాజకీయ ప్రతీకార ఆరోపణలకు లోనయ్యే ప్రమాదమూ ఉంటుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా మూలంలో పేర్కొన్నట్లు కమిటీ సత్వర నివేదిక, నిర్దిష్ట అంశాలపై మధ్యంతర నివేదికలు, శాఖలు–కలెక్టర్లు–స్థానిక సంస్థల నుంచి రికార్డుల సేకరణ ద్వారా వాస్తవాధార నిర్ధారణ, చట్టబద్ధ ప్రక్రియకు అనుగుణంగా చర్యలు తీసుకోవడం కీలకం.

కీలక పదాలు

సెక్షన్ 22-ఏ, రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం: కొన్ని భూములను రిజిస్ట్రేషన్ కోసం నిషేధిత జాబితాలో ఉంచే నిబంధన; దీనిపైనే అసెంబ్లీ చర్చ జరిగింది.
జీవో ఎంఎస్ నంబర్ 134: 16 భూ అంశాలపై విచారణకు నలుగురు ఐఏఎస్‌ల కమిటీ ఏర్పాటు చేసిన తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు.
అసైన్డ్ భూమి: ప్రభుత్వం అర్హులకు కేటాయించిన భూమి; దీని కొనుగోలు, ఆక్రమణ ఆరోపణలు విచారణ పరిధిలో ఉన్నాయి.
భూదాన్ భూమి: భూదాన ఉద్యమంలో దానంగా ఇచ్చి పంపిణీ చేసిన భూమి; వట్టినాగులపల్లి, తిమ్మాపూర్ కేసుల్లో ఇది ప్రస్తావనలో ఉంది.
ధరణి మాడ్యూల్: భూ రికార్డుల ప్రక్రియకు సంబంధించిన వ్యవస్థ; గుండేడ్‌లో కొన్ని కంపెనీలు దీన్ని దుర్వినియోగం చేశారన్న ఆరోపణలు.
పునరావాస–పునఃస్థాపన (ఆర్&ఆర్) ప్యాకేజీ: ప్రాజెక్టుల కోసం భూమి కోల్పోయిన వారికి ఇచ్చే పరిహారం, పునరావాస సహాయం; మిడ్ మానేరు కేసులో పరిశీలనలో ఉంది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

భూ రికార్డుల డిజిటలీకరణ, నిషేధిత జాబితా (సెక్షన్ 22-ఏ) వంటి యంత్రాంగాలు భూ అక్రమాలను నిరోధించడంలో ఎంతవరకు ప్రభావవంతం? తెలంగాణ ఉదాహరణతో చర్చించండి.
అసైన్డ్, భూదాన్, ఇనామ్, సీలింగ్-సర్‌ప్లస్ భూముల పరిరక్షణలో ఎదురవుతున్న పరిపాలనా సవాళ్లను విశ్లేషించండి.
ఉన్నతస్థాయి ప్రజాప్రతినిధులకు సంబంధించిన ఆరోపణలపై పరిపాలనా కమిటీల విచారణ — విశ్వసనీయత, పారదర్శకతను ఎలా నిర్ధారించవచ్చు?

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తమధ్యప్రదేశ్‌లో 'ముఖ్యమంత్రి సుగమ్ పరివహన్ సేవ' ప్రారంభం →

← అన్ని వార్తలు