డీయూఎస్‌యూ ఎన్నికల హింసపై ఢిల్లీ హైకోర్టు అసంతృప్తి

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ స్టూడెంట్స్ యూనియన్ (డీయూఎస్‌యూ) ఎన్నికల సందర్భంగా జరిగే హింస, ఆస్తుల విధ్వంసం, ప్రచార నిబంధనల ఉల్లంఘనలపై 2017లో న్యాయవాది ప్రశాంత్ మంచందా ఢిల్లీ హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేశారు (కేసు: ప్రశాంత్ మంచందా వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా). విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికలు రాజకీయ పార్టీల ప్రభావం లేకుండా జరగాలని లింగ్డో కమిటీ సిఫార్సులు నిర్దేశిస్తాయి. తాజా దరఖాస్తుపై విచారణ సందర్భంగా గురువారం హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి దేవేంద్ర కుమార్ ఉపాధ్యాయ, జస్టిస్ తేజస్ కరియా ధర్మాసనం ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ, కేంద్రం, ఢిల్లీ పోలీసులపై తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసింది. ఎన్నికలు సెప్టెంబర్ 18న, ఫలితాలు సెప్టెంబర్ 19న వెలువడాల్సి ఉంది.

ముఖ్యాంశాలు

• "ఎనఫ్ ఈజ్ ఎనఫ్" (చాలు, ఇంక చాలు) అని గురువారం ఢిల్లీ హైకోర్టు వ్యాఖ్యానిస్తూ డీయూ, కేంద్రం, ఢిల్లీ పోలీసులను తప్పుపట్టింది.
• ధర్మాసనం: ప్రధాన న్యాయమూర్తి దేవేంద్ర కుమార్ ఉపాధ్యాయ, జస్టిస్ తేజస్ కరియా; ప్రజాస్వామ్యాన్ని 'నేరపూరిత సమాజం'గా మార్చడానికి అనుమతించలేమని పేర్కొంది.
• డీయూఎస్‌యూ ఎన్నికలు సెప్టెంబర్ 18న, ఫలితాలు సెప్టెంబర్ 19న విడుదల కావాల్సి ఉంది.
• మూడు అధికార సంస్థలు రేపటిలోగా (మరుసటి రోజు మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు విచారణ) దోషులపై తీసుకున్న చర్యల స్థాయి నివేదికలు దాఖలు చేయాలని కోర్టు ఆదేశించింది.
• సమాధానాలతో సంతృప్తి చెందకపోతే కౌంటింగ్, ఫలితాలను నిలిపివేసే కఠిన ఉత్తర్వులు ఇవ్వొచ్చని కోర్టు హెచ్చరించింది; ఎన్నికలను నిలిపివేయలేదని స్పష్టం చేసింది.
• పిటిషనర్ మంచందా: బుధవారం డీయూఎస్‌యూ ఎన్నికల చరిత్రలో 'అత్యంత చీకటి రోజు'; విద్యార్థులు తుపాకీ కాల్పులు, స్క్రూ డ్రైవర్లు తీసుకెళ్లారు, ఉపాధ్యాయులు, న్యాయ విద్యార్థులపై దాడి జరిగింది.
• కేంద్రం తరఫున ఏఎస్‌జీ చేతన్ శర్మ: ఈ ఏడాది ఎన్నికలు 80–90 శాతం మరింత శాంతియుతంగా జరిగాయి; డీయూ తరఫున న్యాయవాది మోహిందర్ రూపాల్ హాజరు.
• నమోదు ప్లేట్లు లేని కార్లపై అభ్యర్థుల పేర్లు రాసి, ఆ ఫొటోలను అభ్యర్థులు తమ అధికారిక ఖాతాల్లో పోస్టు చేశారని జస్టిస్ కరియా గుర్తించారు.

కాలక్రమం

1. 2017ప్రజా ఆస్తుల విధ్వంసానికి పాల్పడే అభ్యర్థులపై చర్యలు కోరుతూ న్యాయవాది ప్రశాంత్ మంచందా హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేశారు.
2. గత సంవత్సరంఆస్తుల విధ్వంసం, అక్రమ వాహన సంచారం లేకుండా ఎన్నికలు క్రమబద్ధంగా జరగాలని సీజే ఉపాధ్యాయ స్పష్టం చేశారు; విద్యార్థులు చట్టాన్ని తమ చేతుల్లోకి తీసుకోకూడదని పేర్కొన్నారు.
3. బుధవారం (విచారణకు ముందు రోజు)రాజకీయ పార్టీ విద్యార్థి విభాగ సభ్యుడు డీయూఎస్‌యూ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి అడ్డంకి లేదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది; అదే రోజు అభ్యర్థుల విధ్వంసం జరిగిందని పిటిషనర్ ఆరోపణ.
4. గురువారంతాజా దరఖాస్తుపై విచారణ; డీయూ, కేంద్రం, పోలీసులపై ఆగ్రహం; స్థాయి నివేదికలకు ఆదేశం.
5. మరుసటి రోజు మధ్యాహ్నం 12 గంటలుకేసు తదుపరి విచారణ; విద్యార్థి సంఘాల తరఫు న్యాయవాదులు కూడా హాజరు కావాలని ఆదేశం.
6. సెప్టెంబర్ 18డీయూఎస్‌యూ ఎన్నికలు నిర్వహణ.
7. సెప్టెంబర్ 19ఫలితాల విడుదల అంచనా.

ఎవరికి సంబంధం

• ఢిల్లీ హైకోర్టు ధర్మాసనం (సీజే దేవేంద్ర కుమార్ ఉపాధ్యాయ, జస్టిస్ తేజస్ కరియా) — తన పూర్వ ఉత్తర్వులు, లింగ్డో సిఫార్సుల అమలును సాధించడం; అవసరమైతే కౌంటింగ్, ఫలితాలు నిలిపివేయడం.
• ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ పరిపాలన (న్యాయవాది మోహిందర్ రూపాల్) — ఎన్నికలను క్రమబద్ధంగా నిర్వహించే బాధ్యత; నియంత్రించలేకపోతే బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోలేమని కోర్టు హెచ్చరిక.
• ఢిల్లీ పోలీసులు — హింస, విధ్వంసంపై ఎఫ్‌ఐఆర్‌లు, చర్యలు; క్షేత్రస్థాయిలో నియంత్రణ లేదని కోర్టు వ్యాఖ్య.
• కేంద్ర ప్రభుత్వం (ఏఎస్‌జీ చేతన్ శర్మ) — ఈ ఏడాది ఎన్నికలు 80–90 శాతం శాంతియుతమని వాదన; దోషులను శిక్షించాల్సిన అవసరాన్ని అంగీకరించడం.
• అభ్యర్థులు, విద్యార్థి సంఘాలు — నిబంధనల ఉల్లంఘనలకు చర్యలు, ఫలితాలు నిలిపివేసే ప్రమాదం; విచారణకు హాజరు ఆదేశం.
• పిటిషనర్ ప్రశాంత్ మంచందా — ఆస్తుల విధ్వంసం తొలగింపు, ప్రాంతాల పునరుద్ధరణ, మార్గదర్శకాల అమలు కోరడం.
• ఉపాధ్యాయులు, సాధారణ విద్యార్థులు (నార్త్ క్యాంపస్) — భద్రత; ఉపాధ్యాయులు, న్యాయ విద్యార్థులపై దాడులు జరిగాయని ఆరోపణ.

ఎందుకు ముఖ్యం

విద్యార్థి సంఘాలను 'ప్రజాస్వామ్య నర్సరీలు' అని కోర్టు పేర్కొంది; అక్కడ హింస, ఆయుధ ప్రదర్శన, ఆస్తుల విధ్వంసం సాధారణమైతే దేశ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థపైనే ప్రభావం పడుతుంది. లింగ్డో కమిటీ సిఫార్సులు, న్యాయ ఉత్తర్వులు పునరావృతంగా ఉల్లంఘించబడుతున్నాయని కోర్టు గుర్తించడం విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలన, పోలీసుల జవాబుదారీతనాన్ని ప్రశ్నార్థకం చేస్తుంది. ఫలితాలు, కౌంటింగ్ నిలిపివేసే అవకాశం ఉండటంతో ఈ కేసు ప్రత్యక్ష పరిణామాలు కలిగినది.