మౌన మండలాల్లో లౌడ్‌స్పీకర్ శబ్దం నిలిపివేయాలని ఎన్‌జీటీ ఆదేశం

పుణె, పింప్రి-చించ్‌వాడ్‌తో సహా మహారాష్ట్రలోని అన్ని మౌన మండలాల్లో శబ్ద కాలుష్య (నియంత్రణ) నియమాలు, 2000ను కఠినంగా అమలు చేయాలని జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ) పశ్చిమ శాఖ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని, డీజీపీని ఆదేశించింది. తీసుకున్న చర్యల రికార్డును నిర్వహించి, కోరినప్పుడు సమర్పించాలని కూడా బెంచ్ సూచించింది. పుణె నివాసి డాక్టర్ కళ్యాణి మాండ్కే దాఖలు చేసిన దరఖాస్తుపై ఈ ఉత్తర్వు వెలువడింది. అఫిడవిట్ దాఖలుకు రాష్ట్ర తరఫు న్యాయవాది అనిరుద్ధ కులకర్ణి కోరిన నాలుగు వారాల గడువును బెంచ్ మంజూరు చేసింది.

Indian Express — Cities ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 16 సెప్టెం, 2026 9:42 AM IST

మూలం

Indian Express — Cities · అసలు వార్త చదవండి ↗

#ngt#noise pollution#silence zones#pune#maharashtra

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

NGT Western Branch directed the Maharashtra government and DGP to strictly enforce the Noise Pollution (Regulation and Control) Rules, 2000 in all silence zones, including Pune and Pimpri-Chinchwad. — Attributed to officials in the source; order details appear in source text.
The order came on an application by Dr Kalyani Mandke, a Pune resident. — Named applicant stated in source; no order copy or case number cited.
The bench directed that records of action taken under the Rule be maintained and placed before it when directed. — Figure/direction appears in source; no direct quote from the order provided.
State counsel Anirudha Kulkarni sought four weeks to file an affidavit, which the bench granted. — Attributed in source to proceedings; consistent internally.
A first order was passed in 2024 and, citing non-implementation, the applicant moved NGT again, leading to the September 10 order. — Attributed to Mukund Kirdat of Loudspeaker-Virodhi Punekars Forum; year of the September 10 order not specified in source.

Indian Express — Cities ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఇది పైకి పర్యావరణ చట్ట అమలుకు సంబంధించిన ఉత్తర్వుగా కనిపించినా, రాజకీయంగా ఇది చాలా సున్నితమైన అంశం — ఎందుకంటే లౌడ్‌స్పీకర్ నియంత్రణ మహారాష్ట్రలో మతపరమైన, పండుగల, రాజకీయ ప్రచార కార్యకలాపాలతో ముడిపడి ఉంటుంది. ఎన్‌జీటీ నేరుగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని, డీజీపీని బాధ్యులను చేసి, చర్యల రికార్డును కోరడం ద్వారా "నియమం ఉంది కానీ అమలు లేదు" అనే రాజకీయ సౌలభ్యాన్ని కుదించింది. 2024 ఉత్తర్వు అమలు కాలేదని దరఖాస్తుదారు మళ్లీ ట్రిబ్యునల్‌కు వెళ్లాల్సి వచ్చిందన్న అంశమే — పరిపాలనా యంత్రాంగం ఈ విషయంలో ఎంత జాగ్రత్తగా అడుగులు వేస్తోందో చెబుతుంది.

కోర్టు ఆదేశం రావడంతో ప్రభుత్వానికి రాజకీయ భారం తగ్గుతుంది — కఠిన చర్యలకు "ట్రిబ్యునల్ ఆదేశం" అనే కవచం దొరుకుతుంది.
అదే సమయంలో అమలు స్థానిక పోలీసుల చేతిలో ఉండటం వల్ల, ఎవరిపై చర్య తీసుకున్నారు, ఎవరిని వదిలేశారు అనే ప్రశ్నలు రాజకీయ వివాదంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
డీజీపీకి నేరుగా బాధ్యత అప్పగించడం, రికార్డు సమర్పించాలని కోరడం — రాజకీయ నాయకత్వం నుంచి పోలీసు యంత్రాంగం వైపు జవాబుదారీతనం మళ్లించే ప్రభావం చూపుతుంది.
పుణె, పింప్రి-చించ్‌వాడ్ వంటి పట్టణ ప్రాంతాల్లో పౌర సంఘాలు, స్థానిక ఫోరమ్‌లు ఈ ఉత్తర్వును తమ విజయంగా చూపుతుండటం — పట్టణ ఓటరు వర్గంలో "జీవన నాణ్యత" అంశాల రాజకీయ బలాన్ని సూచిస్తుంది.
అఫిడవిట్‌కు నాలుగు వారాల గడువు ఇవ్వడం ప్రభుత్వానికి తక్షణ ఒత్తిడి నుంచి కొంత వ్యవధి ఇచ్చినట్టే.

గమనించాల్సినవి — నాలుగు వారాల్లో రాష్ట్రం దాఖలు చేసే అఫిడవిట్ ఎంత నిర్దిష్టంగా అమలు చర్యలను చూపుతుందో, దానిపై పార్టీలు, పౌర సంఘాలు, మతపరమైన సంఘాలు ఎలా స్పందిస్తాయో గమనించాలి.

ఈ కథనం ఏ పార్టీ లేదా ప్రభుత్వ వైఖరిని స్పష్టంగా చెప్పలేదు; ప్రభుత్వ ప్రతిస్పందన, జరిమానాల సంఖ్య, లేదా ఇప్పటివరకు తీసుకున్న చర్యల వివరాలు దీనిలో నిర్ధారించబడలేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 4 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

శబ్ద కాలుష్య (నియంత్రణ) నియమాలు, 2000 ప్రకారం ఆసుపత్రులు, విద్యా సంస్థలు, న్యాయస్థానాలు వంటి ప్రాంతాల చుట్టూ ఏర్పాటు చేసే 'మౌన మండలాల్లో' లౌడ్‌స్పీకర్లు, సంగీతం, శబ్ద విస్తరణ పరికరాల ఉపయోగం నిషేధం. పుణె నివాసి డాక్టర్ కళ్యాణి మాండ్కే ఈ నియమాల అమలు కోరుతూ జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ) పశ్చిమ శాఖను ఆశ్రయించారు. 2024లో ఒక ఉత్తర్వు వెలువడినా అమలు జరగలేదని పేర్కొంటూ ఆమె తిరిగి ట్రిబ్యునల్‌ను ఆశ్రయించారు. దీనిపై సెప్టెంబర్ 10న ఎన్‌జీటీ కఠిన అమలుకు ఆదేశాలు జారీ చేసింది.

ముఖ్యాంశాలు

జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ) పశ్చిమ శాఖ - శబ్ద కాలుష్య (నియంత్రణ) నియమాలు, 2000ను మహారాష్ట్రలోని అన్ని మౌన మండలాల్లో కఠినంగా అమలు చేయాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, డీజీపీను ఆదేశించింది.
ఈ ఆదేశం పుణె నగరం, పింప్రి-చించ్‌వాడ్‌తో సహా మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని అన్ని మౌన మండలాలకు వర్తిస్తుంది.
నియమం కింద తీసుకున్న చర్యల రికార్డును నిర్వహించాలని, ట్రిబ్యునల్ ఆదేశించినప్పుడు దాన్ని సమర్పించాలని బెంచ్ సూచించింది.
పుణె నివాసి డాక్టర్ కళ్యాణి మాండ్కే దాఖలు చేసిన దరఖాస్తుపై ఎన్‌జీటీ బెంచ్ ఈ ఉత్తర్వు జారీ చేసింది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వ తరఫు న్యాయవాది అనిరుద్ధ కులకర్ణి అఫిడవిట్ దాఖలుకు నాలుగు వారాల గడువు కోరగా, ఎన్‌జీటీ బెంచ్ మంజూరు చేసింది.
మౌన మండలంలో సంగీతం వాయించడం, శబ్ద విస్తరణ పరికరాలు, డప్పు/టామ్-టామ్ కొట్టడం, హారన్ లేదా ట్రంపెట్ ఊదడం, గుంపును ఆకర్షించే ప్రదర్శనలు, శబ్దం చేసే బాణసంచా కాల్చడం, లౌడ్‌స్పీకర్ లేదా పబ్లిక్ అడ్రస్ సిస్టమ్ వాడటం - ఇవన్నీ జరిమానాకు అర్హమైన నేరాలు.
మొదటి ఉత్తర్వు 2024లో వెలువడింది; అమలు జరగకపోవడంతో దరఖాస్తుదారు తిరిగి ట్రిబ్యునల్‌ను ఆశ్రయించారు.
కఠిన అమలు కోరుతూ ఎన్‌జీటీ బెంచ్ సెప్టెంబర్ 10న ఉత్తర్వు జారీ చేసిందని లౌడ్‌స్పీకర్-విరోధి పునేకర్స్ ఫోరమ్‌కు చెందిన ముకుంద్ కిర్దత్ తెలిపారు.

కాలక్రమం

2000శబ్ద కాలుష్య (నియంత్రణ) నియమాలు అమల్లోకి; మౌన మండలాల్లో లౌడ్‌స్పీకర్లు, శబ్ద విస్తరణ పరికరాల వాడకంపై జరిమానా విధించే నిబంధనలు.
2024ఈ విషయంలో ఎన్‌జీటీ మొదటి ఉత్తర్వు జారీ చేసింది.
2024 తర్వాత (తేదీ మూలంలో పేర్కొనలేదు)ఆదేశాల అమలు జరగకపోవడంతో దరఖాస్తుదారు డాక్టర్ కళ్యాణి మాండ్కే తిరిగి ఎన్‌జీటీ బెంచ్‌ను ఆశ్రయించారు.
సెప్టెంబర్ 10కఠిన అమలు కోరుతూ ఎన్‌జీటీ బెంచ్ ఉత్తర్వు జారీ; రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి, డీజీపీకి ఆదేశాలు; రాష్ట్రానికి అఫిడవిట్ కోసం నాలుగు వారాల గడువు.

ఎవరికి సంబంధం

జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ), పశ్చిమ శాఖ — శబ్ద కాలుష్య నియమాల అమలును పర్యవేక్షించడం; చర్యల రికార్డును తన ముందు ఉంచాలని ఆదేశించడం.
మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వం — నియమాల అమలుకు బాధ్యత; నాలుగు వారాల్లో అఫిడవిట్ దాఖలు చేయాల్సి ఉంది.
మహారాష్ట్ర డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ (డీజీపీ) — మౌన మండలాల్లో నియమాల కఠిన అమలు, చర్యల రికార్డు నిర్వహణ బాధ్యత.
డాక్టర్ కళ్యాణి మాండ్కే (పుణె నివాసి, దరఖాస్తుదారు) — నియమాల అమలు కోరుతూ ట్రిబ్యునల్‌ను ఆశ్రయించిన వ్యక్తి; ఆదేశాల అమలుపై ఆసక్తి.
లౌడ్‌స్పీకర్-విరోధి పునేకర్స్ ఫోరమ్ (ముకుంద్ కిర్దత్) — ఎన్‌జీటీ ఉత్తర్వును స్వాగతించింది; మౌన మండలాల్లో లౌడ్‌స్పీకర్ శబ్దం పూర్తిగా నిలిపివేయాలని కోరుతోంది.
పుణె, పింప్రి-చించ్‌వాడ్ నివాసితులు — మౌన మండలాల్లో శబ్ద కాలుష్యం నుంచి ఉపశమనం.

ఎందుకు ముఖ్యం

శబ్ద కాలుష్యం ఆరోగ్యంపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతుంది; ఆసుపత్రులు, విద్యా సంస్థల చుట్టూ ఉన్న మౌన మండలాల్లో నిబంధనల ఉల్లంఘన సున్నితమైన వర్గాలను ఎక్కువగా బాధిస్తుంది. 2000 నియమాలు ఉన్నా, 2024 ఉత్తర్వు తర్వాత కూడా అమలు జరగలేదని దరఖాస్తుదారు పేర్కొనడం - చట్టం ఉండటం, దాన్ని అమలు చేయడం మధ్య అంతరాన్ని చూపుతుంది. అందుకే ఎన్‌జీటీ ఈసారి చర్యల రికార్డు నిర్వహణ, సమర్పణ అనే జవాబుదారీతన యంత్రాంగాన్ని జోడించింది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

శబ్ద కాలుష్య (నియంత్రణ) నియమాలు, 2000 - మౌన మండలాల్లో లౌడ్‌స్పీకర్, పబ్లిక్ అడ్రస్ సిస్టమ్, శబ్ద విస్తరణ పరికరాల వాడకం జరిమానాకు అర్హమైన నేరం.
ఎన్‌జీటీ పశ్చిమ శాఖ ఆదేశం - మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, డీజీపీకి; పుణె, పింప్రి-చించ్‌వాడ్‌తో సహా అన్ని మౌన మండలాలకు వర్తింపు.
దరఖాస్తుదారు: పుణె నివాసి డాక్టర్ కళ్యాణి మాండ్కే; రాష్ట్ర తరఫు న్యాయవాది: అనిరుద్ధ కులకర్ణి.
మొదటి ఎన్‌జీటీ ఉత్తర్వు 2024లో; కఠిన అమలుకు తాజా ఉత్తర్వు సెప్టెంబర్ 10న.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి అఫిడవిట్ దాఖలు చేయడానికి నాలుగు వారాల గడువు మంజూరు.
మౌన మండలంలో నేరాలు: సంగీతం/శబ్ద విస్తరణ, డప్పు-టామ్-టామ్-హారన్-ట్రంపెట్, గుంపును ఆకర్షించే ప్రదర్శనలు, శబ్ద బాణసంచా, లౌడ్‌స్పీకర్/పీఏ సిస్టమ్.

మెయిన్స్ కోణం

శబ్ద కాలుష్య (నియంత్రణ) నియమాలు, 2000 మౌన మండలాల్లో లౌడ్‌స్పీకర్లు, శబ్ద విస్తరణ పరికరాలు, శబ్దం చేసే బాణసంచా వంటివాటిని జరిమానాకు అర్హమైన నేరాలుగా స్పష్టంగా పేర్కొన్నా, ఆచరణలో అమలు బలహీనంగా ఉండటం ఈ కేసులోని కేంద్ర సమస్య. 2024లో ఎన్‌జీటీ ఒక ఉత్తర్వు జారీ చేసినా అమలు జరగలేదని దరఖాస్తుదారు తిరిగి ట్రిబ్యునల్‌ను ఆశ్రయించాల్సి వచ్చిందన్న వాస్తవం - పర్యావరణ నిబంధనల అమలులో సంస్థాగత జవాబుదారీతనం లోపాన్ని, పోలీసు యంత్రాంగంపై ఆధారపడే స్వభావాన్ని బయటపెడుతుంది. దీనికి పరిష్కారంగా ఎన్‌జీటీ రెండు అంశాలను జోడించింది: రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, డీజీపీ స్థాయిలో బాధ్యతను స్థిరపరచడం; తీసుకున్న చర్యల రికార్డును నిర్వహించి ట్రిబ్యునల్ కోరినప్పుడు సమర్పించాలనే నిరంతర పర్యవేక్షణ. పౌర సమాజ ప్రమేయం (లౌడ్‌స్పీకర్-విరోధి పునేకర్స్ ఫోరమ్ వంటి సంఘాలు, వ్యక్తిగత దరఖాస్తుదారులు) పర్యావరణ న్యాయాన్ని కదిలించే ప్రధాన శక్తిగా పనిచేస్తున్నదని ఈ కేసు చూపుతుంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గం - రాష్ట్రం దాఖలు చేసే అఫిడవిట్‌లో అమలు యంత్రాంగం స్పష్టత, క్షేత్రస్థాయి పోలీసు జవాబుదారీతనం, మౌన మండలాల గుర్తింపు, పారదర్శక రికార్డు నిర్వహణ.

కీలక పదాలు

జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌జీటీ): పర్యావరణ సంబంధిత వివాదాలను విచారించే ప్రత్యేక ట్రిబ్యునల్; ఈ కేసులో దాని పశ్చిమ శాఖ ఉత్తర్వు జారీ చేసింది.
శబ్ద కాలుష్య (నియంత్రణ) నియమాలు, 2000: శబ్ద కాలుష్యాన్ని నియంత్రించే నియమావళి; మౌన మండలాల్లో ఉల్లంఘనలకు జరిమానా విధిస్తుంది.
మౌన మండలం (సైలెన్స్ జోన్): నియమాల పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతం, ఇక్కడ సంగీతం, లౌడ్‌స్పీకర్, హారన్, శబ్ద బాణసంచా వంటివి నిషేధం.
పబ్లిక్ అడ్రస్ సిస్టమ్: శబ్దాన్ని విస్తరించి ప్రసారం చేసే ధ్వని వ్యవస్థ; మౌన మండలంలో దీని వాడకం జరిమానాకు అర్హమైన నేరం.
డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ (డీజీపీ): రాష్ట్ర పోలీసు అధిపతి; మౌన మండలాల్లో నియమాల అమలు, చర్యల రికార్డు నిర్వహణకు ఎన్‌జీటీ ఆదేశించిన అధికారి.
లౌడ్‌స్పీకర్-విరోధి పునేకర్స్ ఫోరమ్: పుణెలో లౌడ్‌స్పీకర్ శబ్దాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్న పౌర సంఘం; ఎన్‌జీటీ ఉత్తర్వును స్వాగతించింది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

శబ్ద కాలుష్య (నియంత్రణ) నియమాలు, 2000 అమలులో ఎదురవుతున్న సవాళ్లను చర్చించండి. మౌన మండలాల్లో నిబంధనల ఉల్లంఘనను నియంత్రించడంలో పోలీసు యంత్రాంగం పాత్రను విశ్లేషించండి.
పర్యావరణ నిబంధనల అమలును సాధించడంలో జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ పాత్రను మహారాష్ట్ర మౌన మండలాల కేసు నేపథ్యంలో పరిశీలించండి.
'చట్టం ఉండటం సరిపోదు, అమలు జరగాలి' - 2024 ఉత్తర్వు అమలు జరగకపోవడాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకుని పర్యావరణ పరిపాలనలో జవాబుదారీతనం ఆవశ్యకతను వివరించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తచైనాతో ఏఐ పోటీలో ఓడిపోలేం: అమెరికా అటార్నీ జనరల్ బ్లాంచ్ →

← అన్ని వార్తలు