మహారాష్ట్ర యూసీసీ కమిటీ నుంచి జస్టిస్ ఆర్‌సీ చవాన్ రాజీనామా

మహారాష్ట్ర ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (యూసీసీ) కమిటీ నుంచి బాంబే హైకోర్టు విశ్రాంత న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఆర్‌సీ చవాన్ రాజీనామా చేశారు. రెండో ఆన్‌లైన్ సమావేశం అనంతరం సెప్టెంబర్ 19న పంపిన రాజీనామాను సోమవారం ఆమోదించారు. ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియపై భిన్నాభిప్రాయాలు, సమావేశంలో కమిటీ సభ్యుడు కాని వ్యక్తి పాత్రపై ఆయన అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. విశ్రాంత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ రంజన దేశాయ్ నేతృత్వంలోని ఏడుగురు సభ్యుల కమిటీని జూలైలో ఏర్పాటు చేశారు. శీతాకాల సమావేశాల్లో యూసీసీ బిల్లు తెస్తామని సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ ఇటీవల తెలిపారు.

Times Now ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · ప్రచురణ 22 సెప్టెం, 2026 9:23 AM IST

మూలం

Times Now · అసలు వార్త చదవండి ↗

#uniform civil code#maharashtra#resignation#judiciary#fadnavis

డెస్క్ తనిఖీ · మూలంతో సరిపోల్చాం

డెస్క్ తనిఖీ చేసినవి (5)

Justice RC Chavan resigned from Maharashtra's UCC committee on September 19, after the second online meeting; it was accepted on Monday — Dates and sequence appear in the source; no copy of the resignation letter cited.
He cited differences over the process of seeking public feedback and questioned the presence of a non-member at the meeting — Attributed to the retired judge; source itself uses 'alleged' for the non-member's presence.
The seven-member panel headed by retired SC judge Justice Ranjana Desai was constituted in July with six months to report — Figures and member names appear in the source; no government order cited.
CM Devendra Fadnavis said the UCC bill is aimed for the winter session and will be implemented once the panel reports — Direct quote attributed to Fadnavis in the source.
Amit Shah said UCC will be introduced in 21 BJP-NDA ruled states before 2029 — Direct quote attributed to the Union Home Minister at a Mumbai press interaction.

Times Now ఆధారంగా ఏఐ రాసింది · ఎడిటర్ ఇంకా సమీక్షించలేదు · మేం ఏఐని ఎలా వాడుతాం · తప్పు ఉందా? తెలియజేయండి

విశ్లేషకుల అభిప్రాయం అభిప్రాయం

AI రాజకీయ విశ్లేషకులు

ఒక విశ్రాంత హైకోర్టు న్యాయమూర్తి రాజీనామా చేయడం సాంకేతికంగా చిన్న విషయమే కావచ్చు, కానీ రాజకీయంగా ఇది ప్రభుత్వానికి అసౌకర్యమైన సమయంలో వచ్చింది — శీతాకాల సమావేశాల్లోనే యూసీసీ బిల్లు తెస్తామని సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ ప్రకటించిన నేపథ్యంలో. కమిటీ సభ్యుడు కాని వ్యక్తి సమావేశంలో పాల్గొన్నారన్న అభ్యంతరం, ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియపై భిన్నాభిప్రాయాలు — ఈ రెండూ ప్రతిపక్షాలకు 'ప్రక్రియ పారదర్శకత' అనే ఆయుధాన్ని ఇస్తాయి, అంటే యూసీసీ సారాంశంపై కాకుండా దాని తయారీ విధానంపై చర్చను మళ్లించే అవకాశం. బీజేపీ దృష్టిలో యూసీసీ ఇప్పటికే జాతీయ ఎజెండా కాబట్టి, ఒక సభ్యుడి నిష్క్రమణతో రాజకీయ దిశ మారే సూచనలు కనిపించడం లేదు.

కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా 2029 కంటే ముందు 21 ఎన్‌డీఏ రాష్ట్రాల్లో యూసీసీ తెస్తామని చెప్పిన తర్వాత ఫడ్నవీస్ ప్రకటన వచ్చింది — అంటే మహారాష్ట్ర ఇందులో ఒక కీలక ప్రదర్శన రాష్ట్రం.
కమిటీకి ఆరు నెలల గడువు ఇచ్చి, శీతాకాల సమావేశాల్లోనే బిల్లు అంటున్నారు — ఈ కాలపరిమితిపై ఒత్తిడి ఉందన్న ప్రతిపక్ష వాదనకు ఈ రాజీనామా బలం చేకూర్చవచ్చు.
న్యాయవ్యవస్థ నేపథ్యం ఉన్న సభ్యుడి నిష్క్రమణ కావడంతో, విమర్శ రాజకీయ ప్రత్యర్థి నుంచి కాకుండా లోపలి నుంచి వచ్చిందన్న భావన ఏర్పడుతుంది — ఇది ప్రభుత్వానికి తిప్పికొట్టడం కొంత కష్టం.
మరోవైపు ప్రభుత్వ వాదన సులభమే: కమిటీ ఇంకా ఏడుగురిలో మిగిలిన సభ్యులతో, జస్టిస్ రంజన దేశాయ్ నేతృత్వంలో పనిచేస్తోంది, ముసాయిదా ప్రక్రియ ఆగలేదు.
యూసీసీ బీజేపీ ప్రధాన సైద్ధాంతిక వాగ్దానాల్లో ఒకటి కాబట్టి, ప్రక్రియపై ప్రశ్నలు తలెత్తినా వెనక్కి తగ్గే రాజకీయ ప్రోత్సాహం ప్రభుత్వానికి తక్కువ.

గమనించాల్సినవి — ఖాళీ అయిన స్థానాన్ని ప్రభుత్వం ఎవరితో భర్తీ చేస్తుంది, ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియను మార్చుతుందా, శీతాకాల సమావేశాల గడువుకే కట్టుబడుతుందా — ఇవే తదుపరి రాజకీయ సంకేతాలు.

రాజీనామాకు వెనుక ఇతర కారణాలు ఉన్నాయా, ఆ 'కమిటీ సభ్యుడు కాని వ్యక్తి' ఎవరు, ప్రభుత్వ స్పందన ఏమిటి — ఈ కథనం వీటిని స్థాపించలేదు; ఇతర సభ్యులు ఇదే అభిప్రాయంతో ఉన్నారన్న సూచన కూడా లేదు.

లోతైన విశ్లేషణ

పరిశోధన సంక్షిప్తం · 8 ముఖ్యాంశాలు · 6 తేదీలు · పరీక్షలకు ఉపయోగం

సంక్షిప్తం

నేపథ్యం

మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రంలో ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (యూసీసీ) అమలుకు నియమాలు, సిఫారసులు రూపొందించేందుకు జూలైలో విశ్రాంత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ రంజన దేశాయ్ నేతృత్వంలో ఏడుగురు సభ్యుల కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. ఈ కమిటీ రెండో సమావేశం జరిగిన రెండు రోజుల తర్వాత, సభ్యుడైన బాంబే హైకోర్టు విశ్రాంత న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఆర్‌సీ చవాన్ రాజీనామా చేశారు. ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియపై భిన్నాభిప్రాయాలు, సమావేశంలో కమిటీ సభ్యుడు కాని ఒక వ్యక్తి హాజరు, పాత్రపై ఆయన ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. శీతాకాల సమావేశాల్లో యూసీసీ బిల్లు తెచ్చే లక్ష్యం ఉందని సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ ఇటీవల ప్రకటించిన నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది.

ముఖ్యాంశాలు

బాంబే హైకోర్టు విశ్రాంత న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఆర్‌సీ చవాన్ మహారాష్ట్ర యూసీసీ కమిటీ నుంచి రాజీనామా చేశారు.
రెండో ఆన్‌లైన్ సమావేశం అనంతరం సెప్టెంబర్ 19న ఆయన రాజీనామా పంపారు; సోమవారం అది ఆమోదించబడింది.
ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియపై భిన్నాభిప్రాయాలు, సమావేశంలో కమిటీ సభ్యుడు కాని వ్యక్తి హాజరు–పాత్ర ఆయన అభ్యంతరాలు.
కమిటీని జూలైలో ఏర్పాటు చేశారు; సిఫారసులు సమర్పించేందుకు ఆరు నెలల గడువు ఇచ్చారు.
ఏడుగురు సభ్యుల కమిటీకి విశ్రాంత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ రంజన దేశాయ్ నేతృత్వం.
సభ్యులు: విశ్రాంత హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు ఆర్‌సీ చవాన్, ఎస్‌జీ మెహారే; మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి డీకే జైన్; మాజీ అడ్వకేట్ జనరల్ వీరేంద్ర సరాఫ్; రాజ్యాంగ నిపుణుడు రమేశ్ పటాంగే; విద్యావేత్త సువర్ణ రావల్.
కమిటీ నివేదిక సమర్పించిన వెంటనే యూసీసీ అమలు చేపడతామని సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ చెప్పారు.
బీజేపీ-ఎన్‌డీఏ పాలిత 21 రాష్ట్రాల్లో 2029కి ముందు యూసీసీ ప్రవేశపెడతామని కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా ప్రకటించారు; తదుపరి లోక్‌సభ ఎన్నికలు 2029లో.

కాలక్రమం

జూలైజస్టిస్ రంజన దేశాయ్ నేతృత్వంలో ఏడుగురు సభ్యుల మహారాష్ట్ర యూసీసీ కమిటీ ఏర్పాటు; ఆరు నెలల గడువు.
ఈ నెల ప్రారంభంలో (అమిత్ షా ప్రకటన)బీజేపీ-ఎన్‌డీఏ పాలిత 21 రాష్ట్రాల్లో 2029కి ముందు యూసీసీ తెస్తామని అమిత్ షా ముంబైలో విలేకరులతో చెప్పారు.
షా ప్రకటన మరుసటి రోజుశీతాకాల శాసనసభ సమావేశాల్లో యూసీసీ బిల్లు తెచ్చే లక్ష్యం ఉందని సీఎం ఫడ్నవీస్ వెల్లడించారు.
సెప్టెంబర్ 17 (రెండో సమావేశం – రాజీనామాకు రెండు రోజుల ముందు)కమిటీ రెండో ఆన్‌లైన్ సమావేశం జరిగింది; కమిటీ సభ్యుడు కాని వ్యక్తి హాజరైనట్టు ఆరోపణ.
సెప్టెంబర్ 19జస్టిస్ ఆర్‌సీ చవాన్ రాజీనామా పంపారు.
సోమవారంచవాన్ రాజీనామా ఆమోదించబడింది.

ఎవరికి సంబంధం

జస్టిస్ ఆర్‌సీ చవాన్ — ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియ, కమిటీ సభ్యుడు కాని వ్యక్తి పాత్రపై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసి కమిటీ నుంచి వెళ్లిపోయారు.
జస్టిస్ రంజన దేశాయ్ నేతృత్వంలోని యూసీసీ కమిటీ — ఆరు నెలల గడువులో ముసాయిదా నియమాలు, సిఫారసులు సమర్పించాల్సి ఉంది; ఒక సభ్యుడి నిష్క్రమణతో విశ్వసనీయత ప్రశ్నార్థకం.
మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం / సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ — నివేదిక అందిన వెంటనే యూసీసీ అమలు, శీతాకాల సమావేశాల్లో బిల్లు తెచ్చే లక్ష్యం.
కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా / బీజేపీ-ఎన్‌డీఏ — 21 రాష్ట్రాల్లో 2029కి ముందు యూసీసీ ప్రవేశపెట్టే రాజకీయ వాగ్దానం.
మహారాష్ట్ర ప్రజలు, సంఘాలు — ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియ ఎలా జరుగుతుందనేది వారి భాగస్వామ్యాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.

ఎందుకు ముఖ్యం

యూసీసీ వ్యక్తిగత చట్టాలను ప్రభావితం చేసే సున్నితమైన అంశం కావడంతో, ముసాయిదా రూపొందించే కమిటీ ప్రక్రియ పారదర్శకతపై ఒక విశ్రాంత న్యాయమూర్తి లేవనెత్తిన అభ్యంతరాలు రాజకీయంగా, న్యాయపరంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. శీతాకాల సమావేశాల్లో బిల్లు తెచ్చే లక్ష్యం ప్రకటించిన తరుణంలో ఈ రాజీనామా కమిటీ పనితీరు, ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ విశ్వసనీయతపై చర్చను తెరపైకి తెచ్చింది.

UPSC కోణం

ప్రిలిమ్స్ సూచనలు

మహారాష్ట్ర యూసీసీ కమిటీ అధ్యక్షురాలు: విశ్రాంత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ రంజన దేశాయ్; సభ్యులు ఏడుగురు.
కమిటీ ఏర్పాటు: జూలై; సిఫారసులకు గడువు ఆరు నెలలు.
జస్టిస్ ఆర్‌సీ చవాన్ రాజీనామా తేదీ: సెప్టెంబర్ 19; ఆమోదం: సోమవారం.
కమిటీలో మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి డీకే జైన్, మాజీ అడ్వకేట్ జనరల్ వీరేంద్ర సరాఫ్, రమేశ్ పటాంగే, సువర్ణ రావల్, జస్టిస్ ఎస్‌జీ మెహారే ఉన్నారు.
అమిత్ షా ప్రకటన: బీజేపీ-ఎన్‌డీఏ పాలిత 21 రాష్ట్రాల్లో 2029కి ముందు యూసీసీ; తదుపరి లోక్‌సభ ఎన్నికలు 2029.
ట్రిపుల్ తలాక్ రద్దుతో ముస్లిం మహిళలకు సమాన హక్కులు లభించాయని షా పేర్కొన్నారు.

మెయిన్స్ కోణం

ఉమ్మడి పౌర స్మృతి అమలు దిశగా రాష్ట్రస్థాయి కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం ఇటీవలి ధోరణి; మహారాష్ట్రలో జూలైలో ఏర్పాటైన ఏడుగురు సభ్యుల కమిటీకి ఆరు నెలల గడువు ఇచ్చి ముసాయిదా నియమాలు, సిఫారసులు కోరారు. అయితే రెండో సమావేశం తర్వాత సభ్యుడైన జస్టిస్ ఆర్‌సీ చవాన్ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియపై భిన్నాభిప్రాయాలు, కమిటీ సభ్యుడు కాని వ్యక్తి హాజరు–పాత్రపై అభ్యంతరం చెప్పి రాజీనామా చేయడం, ఇటువంటి కమిటీల అంతర్గత ప్రక్రియ, పారదర్శకత, స్వతంత్రతపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. ఒకవైపు సీఎం ఫడ్నవీస్ శీతాకాల సమావేశాల్లో బిల్లు తెచ్చే లక్ష్యం, మరోవైపు అమిత్ షా 21 బీజేపీ-ఎన్‌డీఏ రాష్ట్రాల్లో 2029కి ముందు యూసీసీ ప్రవేశపెడతామన్న ప్రకటన—ఈ రాజకీయ కాలపరిమితులు, నిపుణుల సంప్రదింపులకు అవసరమైన సమయం మధ్య సమతుల్యత ప్రశ్నార్థకమవుతోంది. ముందుకు వెళ్లే మార్గంగా, కమిటీ సమావేశాల నిర్వహణ నియమావళి స్పష్టత, ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ పద్ధతిపై బహిరంగ స్పష్టీకరణ, సభ్యుల అభిప్రాయభేదాలను రికార్డు చేసే వ్యవస్థ అవసరమని ఈ ఉదంతం సూచిస్తోంది.

కీలక పదాలు

ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (యూసీసీ): అన్ని పౌరులకు ఒకే వ్యక్తిగత చట్టాల సంహిత; మహారాష్ట్రలో దీని అమలుకు నియమాలు, సిఫారసులు రూపొందించే కమిటీ పనిచేస్తోంది.
యూసీసీ కమిటీ (మహారాష్ట్ర): జూలైలో ఏర్పాటైన ఏడుగురు సభ్యుల ప్యానెల్; అధ్యక్షురాలు జస్టిస్ రంజన దేశాయ్, గడువు ఆరు నెలలు.
శీతాకాల సమావేశాలు: శాసనసభ శీతాకాల సెషన్; ఈ సమావేశాల్లో యూసీసీ బిల్లు తెచ్చే లక్ష్యం ఉందని ఫడ్నవీస్ చెప్పారు.
ట్రిపుల్ తలాక్ రద్దు: ముస్లిం మహిళలకు సమాన హక్కులు కల్పించిన చర్యగా అమిత్ షా ప్రస్తావించిన సంస్కరణ.
అడ్వకేట్ జనరల్: రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన న్యాయ సలహాదారు; మాజీ అడ్వకేట్ జనరల్ వీరేంద్ర సరాఫ్ కమిటీ సభ్యుడు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

రాష్ట్రస్థాయిలో ఉమ్మడి పౌర స్మృతి ముసాయిదా కమిటీల ప్రక్రియ పారదర్శకత ఎంత కీలకం? మహారాష్ట్ర కమిటీ నుంచి ఒక సభ్యుడి రాజీనామా నేపథ్యంలో చర్చించండి.
యూసీసీ అమలులో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ప్రక్రియ ప్రాధాన్యం ఏమిటి? రాజకీయ కాలపరిమితులు, నిపుణుల సంప్రదింపుల మధ్య సమతుల్యతను విశ్లేషించండి.
మహారాష్ట్ర యూసీసీ కమిటీ నిర్మాణం, గడువు, ఇటీవలి పరిణామాలను క్లుప్తంగా వివరించండి.

మూల వార్త ఆధారంగానే రాసినవి — సంఖ్యలు, తేదీలు మూలం చెప్పినవే, ఊహించినవి కావు.

తర్వాతి వార్తమోదీ అనుకరణపై బీజేపీ ఆగ్రహం; ప్రతిపక్షాల ఎదురుదాడి →

← అన్ని వార్తలు