भारत और चीन प्रतिद्वंद्वी नहीं, साझेदार बनें: वांग यी

सार

पृष्ठभूमि

న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, చైనా అధ్యక్షుడు షి జిన్‌పింగ్ ద్వైపాక్షిక భేటీ జరిగింది. ఈ భేటీ వివరాలను చైనా విదేశాంగ మంత్రి వాంగ్ యీ చైనా అధికారిక మీడియాకు ఆదివారం వెల్లడించారు. భారత్‌, చైనా ప్రత్యర్థులు కాకుండా భాగస్వాములుగా ఉండాలనేది ఇరువురు నేతల మధ్య కుదిరిన "అత్యంత కీలక ఏకాభిప్రాయం" అని ఆయన అభివర్ణించారు. ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు కనిష్ఠ స్థాయి నుంచి క్రమంగా బయటపడి "పునఃప్రారంభం" నుంచి "నూతన ఉన్నతి" దశకు చేరాయని చైనా విదేశాంగ శాఖ పేర్కొంది.

मुख्य तथ्य

• భారత్‌, చైనా ప్రత్యర్థులు కాకుండా భాగస్వాములుగా ఉండాలనే అంశమే మోదీ-షి భేటీలో కుదిరిన 'అత్యంత కీలక ఏకాభిప్రాయం' అని వాంగ్ యీ చెప్పారు.
• షి జిన్‌పింగ్ సెప్టెంబరు 12-13న రెండు రోజుల పర్యటనలో న్యూఢిల్లీ వచ్చి 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సభకు హాజరయ్యారు.
• చైనా 2027 సంవత్సరానికి బ్రిక్స్ భ్రమణ అధ్యక్ష బాధ్యతలు చేపట్టనుంది; బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతల్లో ఇరు దేశాలు ఒకరికొకరు సహకరించాలని అంగీకరించాయి.
• సరిహద్దుల్లో శాంతి, ప్రశాంతత కొనసాగించాలని ఇరు పక్షాలు అంగీకరించాయి.
• వాణిజ్యం రికార్డు స్థాయికి చేరిందని, ప్రజల మధ్య సంబంధాలు విస్తరిస్తున్నాయని చైనా విదేశాంగ శాఖ తెలిపింది.
• సాంస్కృతిక, ప్రజా సంబంధాలు, ప్రత్యక్ష విమాన సర్వీసుల్లో సహకారం లోతు చేయాలని నేతలు అంగీకరించారు.
• ఐక్యరాజ్యసమితి, షాంఘై సహకార సంస్థ (SCO), జీ20లలో సమన్వయం బలోపేతం చేయాలని, గ్లోబల్ సౌత్ అంశాలపై కలిసి పనిచేయాలని నిర్ణయించారు.
• భారత్‌-చైనా సంబంధాలపై భారత్ వైఖరి మూడో పక్షం ప్రభావం నుంచి స్వతంత్రమని, తన భూభాగంలో చైనా వ్యతిరేక కార్యకలాపాలను అనుమతించబోమని మోదీ చెప్పారని వాంగ్ ఉటంకించారు.

समयरेखा

1. సెప్టెంబరు 12-1318వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సభ కోసం షి జిన్‌పింగ్ రెండు రోజుల న్యూఢిల్లీ పర్యటన; ఈ సందర్భంగా మోదీ-షి ద్వైపాక్షిక భేటీ.
2. ఆదివారం (భేటీ అనంతరం)చైనా అధికారిక మీడియాతో మాట్లాడిన విదేశాంగ మంత్రి వాంగ్ యీ భేటీ వివరాలు, 'అత్యంత కీలక ఏకాభిప్రాయం' వెల్లడి.
3. 2027చైనా బ్రిక్స్ భ్రమణ అధ్యక్ష బాధ్యతలు చేపట్టనుంది.

किसका दाँव

• ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ — చైనాతో సంబంధాల్లో 'ప్రత్యర్థి కాదు, భాగస్వామి' వైఖరి, ఉన్నతస్థాయి సంప్రదింపులు, వ్యూహాత్మక సమాచార మార్పిడికి సిద్ధత ప్రకటించారు.
• చైనా అధ్యక్షుడు షి జిన్‌పింగ్ — వ్యూహాత్మక, దీర్ఘకాలిక దృష్టితో భారత్‌తో సంబంధాలను చూస్తున్నామని, పరస్పర గౌరవంతో 'రాజకీయ వివేకం' వాడాలని పిలుపు.
• చైనా విదేశాంగ మంత్రి వాంగ్ యీ / చైనా విదేశాంగ శాఖ — భేటీ ఫలితాలను వివరించి సంబంధాలు 'పునఃప్రారంభం' నుంచి 'నూతన ఉన్నతి'కి చేరాయని ప్రకటన.
• బ్రిక్స్ కూటమి — న్యూఢిల్లీ శిఖరాగ్ర సభ వేదికగా ద్వైపాక్షిక చర్చలు; 2027లో చైనా అధ్యక్ష బాధ్యతలు.
• కాంగ్రెస్ పార్టీ — మోదీ-షి భేటీని 'కాలిబ్రేటెడ్ కేపిట్యులేషన్' అని విమర్శించి ప్రభుత్వ చైనా విధానాన్ని ప్రశ్నించింది.
• సరిహద్దు ప్రాంతాలు, ప్రజలు, వ్యాపార వర్గాలు — సరిహద్దు శాంతి, రికార్డు స్థాయి వాణిజ్యం, ప్రత్యక్ష విమాన సర్వీసులు, ప్రజా సంబంధాల విస్తరణపై ప్రభావం.

क्यों अहम है

కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోయిన భారత్‌-చైనా సంబంధాలు ఇప్పుడు సరిహద్దు శాంతి, ప్రత్యక్ష విమాన సర్వీసులు, ప్రజా సంబంధాల పునరుద్ధరణ దిశగా కదులుతున్నాయనే సంకేతం ఈ భేటీ ఇచ్చింది. ఐరాస, ఎస్‌సీఓ, జీ20లలో సమన్వయం, గ్లోబల్ సౌత్ అంశాలపై కలిసి పనిచేయాలనే నిర్ణయం బహుపాక్షిక వేదికలపై ఆసియా ప్రధాన శక్తుల ప్రభావాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. అదే సమయంలో ఈ మెత్తబడటాన్ని 'లొంగుబాటు' అని ప్రతిపక్షం విమర్శిస్తున్నందున, ఇది దేశీయ రాజకీయ చర్చకూ కేంద్రబిందువు.